Sanisera

Sanisera to rzymskie stanowisko archeologiczne nad zatoką Port de Sanitja, w gminie Es Mercadal na Menorce — jedyne miasto rzymskie na wyspie, którego teren archeolodzy mogą badać w całości, bo pozostałe dwa leżą pod współczesną zabudową.

Gdzie leży Sanisera i czym różni się od innych rzymskich miast Menorki?

Stanowisko rozciąga się na płaskim wzgórzu na południe od portu Sanitja, na wysokości piętnastu do dwudziestu metrów nad poziomem morza, tuż przy Przylądku Cavalleria na północnym wybrzeżu wyspy. W starożytności Menorka miała trzy rzymskie ośrodki miejskie: Mago, Iamo i właśnie Saniserę. Mago i Iamo znajdują się dziś pod zabudową współczesnych miast — odpowiednio Maó i Ciutadelli — więc nikt nie prowadzi tam wykopalisk na dużą skalę. Sanisera nigdy nie została zabudowana na nowo, dlatego to jedyne miejsce na wyspie, gdzie można odsłonić ślady całego dawnego miasta rzymskiego.

Jak powstało miasto i kto o nim pisał?

Rzymskie legiony pod dowództwem Kwintusa Cecyliusza Metellusa podbiły Baleary w 123 roku p.n.e., a jednym ze skutków tego podboju było założenie osady przy zatoce Sanitja. Nazwa Sanisera figuruje wśród balearskich miejscowości wymienionych przez Pliniusza Starszego w dziele "Historia naturalna" (Naturalis Historia, III, 77–78) — rzymski urzędnik i autor tej encyklopedii żył w I wieku n.e. Sama osada funkcjonowała nieprzerwanie od I wieku p.n.e. aż do około VI wieku n.e., co czyni ją jednym z dłużej zamieszkanych stanowisk rzymskich na wyspie.

Co odkryto podczas wykopalisk?

Prace archeologiczne po zachodniej stronie portu odsłoniły pozostałości budowli, która mogła pełnić funkcję przemysłową lub magazynową — ślady wskazują na użytkowanie od I wieku p.n.e. aż po schyłek starożytności. W tej samej części stanowiska natrafiono też na obiekt z grobami, rozpoznany jako paleochrześcijańska bazylika wraz z towarzyszącą jej nekropolią. Znaleziska te pokazują, że życie w Saniserze nie skończyło się wraz z upadkiem administracji rzymskiej, lecz trwało jeszcze w pierwszych wiekach chrześcijaństwa na wyspie.

Jak zwiedzać stanowisko i ile to zajmuje?

Dziś na terenie Sanisery można obejrzeć pozostałości rzymskiego obozu wojskowego (castellum) oraz zachodni sektor dawnego miasta z budynkiem gospodarczym i nekropolią — cały teren zwiedza się pieszo. Spacer po całym stanowisku zajmuje zwykle około dwóch godzin. Najwygodniejszą bazą wypadową jest Es Mercadal, oddalone od stanowiska o około piętnastu kilometrów drogą, a także pobliska miejscowość Fornells, leżąca zaledwie kilka kilometrów od zatoki Sanitja.

Najczęstsze pytania

Czym jest Sanisera? To rzymskie stanowisko archeologiczne nad zatoką Port de Sanitja na Menorce, jedyne miasto rzymskie na wyspie dostępne do badań w całości.

Kiedy powstało miasto? Osadę założono w związku z rzymskim podbojem Balearów w 123 roku p.n.e., prowadzonym przez Kwintusa Cecyliusza Metellusa.

Kto wspominał o Saniserze w starożytnych źródłach? Miasto wymienia Pliniusz Starszy w "Historii naturalnej" (III, 77–78), obok innych osad Balearów.

Co można zobaczyć na miejscu? Pozostałości rzymskiego obozu wojskowego, budynek o możliwym przeznaczeniu gospodarczym oraz paleochrześcijańską bazylikę z nekropolią po zachodniej stronie portu.

Jak dojechać do Sanisery? Stanowisko leży około piętnastu kilometrów drogą od Es Mercadal, niedaleko zatoki Fornells, na północnym wybrzeżu Menorki.