Synagoga w Pradze-Michlach

Synagoga w Pradze-Michlach stoi w niewielkiej, dziś mocno zurbanizowanej dzielnicy Michle, na prawym brzegu potoku Botič, przy ulicy U Michelského mlýna 27. To jeden z tych praskich obiektów, które łatwo minąć bez świadomości, że kryje w sobie ponad dwustuletnią historię lokalnej społeczności żydowskiej.

Gdzie dokładnie szukać synagogi?

Budynek leży w Pradze 4, w dzielnicy Michle, w pobliżu koryta Botiča – niewielkiego potoku, wzdłuż którego rozwijało się dawne przemysłowe zaplecze tej części miasta. Adres U Michelského mlýna 27 nawiązuje do dawnego młyna, od którego wzięła nazwę cała okolica.

Jak powstała synagoga?

Historia obiektu jest bardziej skomplikowana, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka. Budynek nie powstał od razu jako miejsce kultu – jego korzenie sięgają starszej zabudowy gospodarczej, prawdopodobnie związanej z produkcją wina, wzniesionej najpewniej w pierwszej połowie XVIII wieku w stylu renesansowym. Z czasem obiekt przeszedł kolejne przebudowy, najpierw w duchu barokowym, później neogotyckim, zanim ostatecznie zaadaptowano go na potrzeby modlitwy.

Same początki michelskiej gminy żydowskiej pozostają niejasne – według części źródeł społeczność ta mogła istnieć w tym miejscu już pod koniec XVIII wieku, choć brak jednoznacznych dokumentów pozwalających ustalić dokładną datę powstania synagogi w jej religijnej funkcji.

Co spotkało synagogę podczas wojny?

Obiekt służył lokalnej wspólnocie aż do nazistowskiej okupacji Czech, kiedy działalność religijna w tym miejscu została brutalnie przerwana. Z michelskiej gminy żydowskiej niemal nikt nie przeżył wojny – to jeden z wielu przykładów całkowitego wyniszczenia niewielkich, prowincjonalnych społeczności żydowskich na terenie okupowanej Czechosłowacji.

Co działo się z budynkiem po wojnie?

Po zakończeniu II wojny światowej opuszczony budynek przeszedł pod zarząd praskiego Muzeum Żydowskiego. Na początku lat pięćdziesiątych XX wieku instytucja ta urządziła w synagodze depozyt, w którym przechowywano około 1200 zwojów Tory zebranych z terenu całego kraju – to jeden z mniej znanych, ale ważnych epizodów w historii ratowania czeskiego dziedzictwa judaistycznego po Zagładzie.

Do czego służy synagoga dzisiaj?

W kolejnych dziesięcioleciach budynek podupadł i wymagał gruntownego remontu. W 1975 roku, w dość zniszczonym stanie, przejął go zbór im. Alberta Schweitzera Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego. Wspólnota ta odrestaurowała obiekt i do dziś wykorzystuje go jako swój dom modlitwy – w ten sposób dawna synagoga zachowała funkcję sakralną, choć służy już innej wspólnocie religijnej.

Najczęstsze pytania

Czy synagoga w Michlach jest dziś czynna dla zwiedzających? Budynek pełni funkcję domu modlitwy zboru Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego, nie jest to więc typowa atrakcja turystyczna z regularnymi godzinami otwarcia dla zwiedzających – warto to mieć na uwadze, planując wizytę.

Czy pierwotnie był to budynek sakralny? Nie – obiekt powstał jako budynek gospodarczy, prawdopodobnie związany z produkcją wina, i dopiero z czasem zaadaptowano go na potrzeby synagogi.

Co przechowywano w synagodze po wojnie? W latach pięćdziesiątych XX wieku praskie Muzeum Żydowskie zorganizowało tu depozyt liczący około 1200 zwojów Tory.

Kto obecnie użytkuje budynek? Od 1975 roku obiekt należy do zboru Alberta Schweitzera Kościoła Czechosłowackiego Husyckiego, który go odnowił i wykorzystuje jako miejsce nabożeństw.