Church of Saint Wenceslaus (Vršovice)

Kościół św. Wacława stoi na placu Svatopluka Čecha we Vršovicích, dzielnicy praskiej dziesiątki, i należy do najbardziej rozpoznawalnych budowli sakralnych powstałych w międzywojennej Pradze.

Dlaczego postawiono go akurat tutaj i w tym czasie?

Rok 1929 przypadał w tysiąclecie śmierci św. Wacława, patrona Czech, i z tej okazji miasto zdecydowało się wznieść dwie nowe katolickie świątynie. Jedna z nich miała stanąć właśnie we Vršovicích — na terenie dawnego, już nieużywanego cmentarza gminnego, tuż przy placu noszącym imię pisarza Svatopluka Čecha. Wybór miejsca nie był przypadkowy: rosnąca w tym czasie dzielnica potrzebowała własnego, dużego kościoła parafialnego, a rocznica wacławowska dała do tego okazję i fundusze.

Kto zaprojektował budynek i dlaczego wygląda tak nietypowo?

Projekt wyszedł spod ręki Josefa Gočára, jednego z czołowych czeskich architektów pierwszej połowy XX wieku, znanego wcześniej z eksperymentów z kubizmem i rondokubizmem. Do konkursu na kościół stanęły dziesiątki architektów, a koncepcja Gočára zajęła w nim dopiero drugie miejsce — mimo to ostatecznie to właśnie ona doczekała się realizacji. Ponieważ działka opadała stromo w stronę placu, Gočár zaprojektował świątynię jako jednoprzestrzenną halę ze schodami wznoszącymi się w kierunku prezbiterium, dzięki czemu wnętrze zyskało niecodzienny, terasowy układ.

Z czego zbudowano kościół i co czyni go wyjątkowym konstrukcyjnie?

Budowę ukończono w zaledwie jedenaście miesięcy, w latach 1929–1930, co jak na tak dużą bryłę było tempem wyjątkowym. Możliwe stało się to dzięki zastosowaniu żelbetowej konstrukcji szkieletowej — kościół św. Wacława był pierwszą świątynią w Czechach wzniesioną w tej technologii. Surowa, geometryczna forma bryły, pozbawiona dekoracyjnych naleciałości, zaliczana jest do konstruktywizmu i uznawana za największą konstruktywistyczną budowlę sakralną w Pradze.

Co warto zobaczyć wewnątrz?

Wyposażenie wnętrza, w tym ołtarze, wykonał rzeźbiarz Čeněk Vosmík, natomiast witraże w oknach prezbiterium zaprojektował Josef Kaplický, jeden z ważniejszych czeskich twórców szkła witrażowego XX wieku. W 2010 roku na wieży kościoła umieszczono figurę św. Wacława, patrona świątyni, co dopełniło jej zewnętrzny wygląd. Warto spojrzeć na budynek zarówno z poziomu placu, jak i z góry schodów prowadzących do wnętrza — to stąd najlepiej widać terasowy układ hali.

Jak dotrzeć i co połączyć ze zwiedzaniem?

Kościół znajduje się w samym sercu Vršovic, dzielnicy łatwo dostępnej tramwajem z centrum Pragi. Sąsiedztwo placu Svatopluka Čecha to dobra okazja, by po obejrzeniu kościoła przejść się po kameralnych, mieszczańskich uliczkach Vršovic, zabudowanych w dużej mierze na przełomie XIX i XX wieku — dzielnica ta zachowała klimat odmienny od turystycznego centrum Pragi.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano kościół św. Wacława we Vršovicích? W latach 1929–1930, z okazji tysiąclecia śmierci św. Wacława — samą budowę ukończono w jedenaście miesięcy.

Kto był architektem kościoła? Josef Gočár, czeski architekt znany m.in. z realizacji kubistycznych i rondokubistycznych; jego projekt zajął w konkursie drugie miejsce, a mimo to został zrealizowany.

Dlaczego kościół uznaje się za wyjątkowy konstrukcyjnie? Był pierwszą świątynią w Czechach zbudowaną w technologii żelbetowej konstrukcji szkieletowej, co pozwoliło ukończyć budowę wyjątkowo szybko.

Co znajduje się we wnętrzu? Ołtarze dłuta Čeňka Vosmíka oraz witraże w prezbiterium autorstwa Josefa Kaplického, a od 2010 roku na wieży stoi figura patrona kościoła.