Synagoga w Paryżu

Synagoga Chasseloup-Laubat w Paryżu stoi przy ulicy o tej samej nazwie, w kwartale Necker w 15. dzielnicy miasta. To jedna z ostatnich świątyń wzniesionych we Francji w epoce, którą historycy architektury nazywają „złotym wiekiem" francuskich synagog — okresie, gdy gminy żydowskie budowały reprezentacyjne domy modlitwy w centrach dużych miast. Mimo dyskretnej lokalizacji w spokojnej, mieszkalnej części miasta, budynek ma bogatą historię i status wyjątkowy nawet na tle innych paryskich synagog: od 2009 roku pełni funkcję synagogi wojskowej dla francuskich sił zbrojnych.

Jaka jest historia synagogi?

Działkę pod budowę gmina żydowska nabyła w dwóch etapach, w maju i listopadzie 1910 roku. Pozwolenie na budowę wydano 26 września 1912 roku, a samą świątynię konsekrowano 29 września 1913 roku. Projekt przygotował architekt Lucien Bechmann, a głównym fundatorem przedsięwzięcia był baron Edmond de Rothschild — jeden z najważniejszych mecenasów żydowskiego życia religijnego i społecznego we Francji na przełomie XIX i XX wieku. Koszt budowy zamknął się w kwocie 396 tysięcy franków, co w tamtym czasie było sumą znaczną. Synagoga podlega Konsystorzowi Centralnemu Izraelitów Francji i prowadzi nabożeństwa w obrządku ortodoksyjnym. 24 listopada 2011 roku obiekt wpisano do rejestru zabytków (Monument Historique) w kategorii „dziedzictwo XX wieku", co potwierdziło jego wartość architektoniczną i historyczną.

Co zobaczysz w budynku i wokół niego?

Wejście na teren synagogi prowadzi przez dziedziniec — rozwiązanie rzadkie na tle innych świątyń tamtej epoki, które zwykle otwierały fasadę bezpośrednio na ulicę. Elewacja została wykonana z beżowej cegły z detalami z białego kamienia, a całość zaprojektowano w stylu bizantyńskim, z charakterystycznymi ośmiokątnymi oknami rozetowymi wypełnionymi kolorowymi witrażami. Wnętrze zaskakuje konstrukcją: główną salę modlitewną na planie kwadratu nakrywa niewielka kopuła wznosząca się na wysokość około 15 metrów, a drewniana konstrukcja ze smukłymi słupami podpiera galerię przeznaczoną dla kobiet, biegnącą wzdłuż trzech stron sali. W głębi znajduje się drewniana Aron ha-kodesz — szafa na zwoje Tory — zdobiona płaskorzeźbą Gwiazdy Dawida, a nad nią zawieszono drewniane tablice z Dziesięciorgiem Przykazań. Bima, z której prowadzone są nabożeństwa, została ustawiona nietypowo — nie na środku sali, lecz przed samą Aron ha-kodesz. Całość dopełniają oryginalne, zaprojektowane specjalnie dla tego wnętrza lampy oraz motywy Gwiazdy Dawida powtarzające się w wielu detalach wykończenia.

Kiedy przyjechać i jak zwiedzić?

Synagoga Chasseloup-Laubat jest aktywnym miejscem kultu, a od maja 2009 roku dodatkowo pełni rolę synagogi wojskowej, obsługującej żydowskich żołnierzy francuskich sił zbrojnych. Z tego powodu dostęp do wnętrza dla osób z zewnątrz jest ograniczony i najłatwiej możliwy podczas nabożeństw lub w ramach dorocznych Dni Dziedzictwa (Journées du Patrimoine), gdy zabytkowe obiekty religijne otwierają swoje drzwi dla zwiedzających. Przed planowaną wizytą warto sprawdzić aktualny harmonogram i zasady wstępu, ponieważ jako obiekt sakralny o podwyższonym znaczeniu symbolicznym synagoga może wprowadzać dodatkowe środki bezpieczeństwa. Sam kwartał Necker, w którym stoi budynek, to spokojna, głównie mieszkalna część 15. dzielnicy — dobre miejsce, by połączyć wizytę z krótkim spacerem po okolicznych uliczkach, z dala od tłumów typowych dla bardziej turystycznych rejonów Paryża.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się synagoga? Przy 14 rue Chasseloup-Laubat, w kwartale Necker w 15. dzielnicy Paryża.

Kto zaprojektował budynek i kto go sfinansował? Autorem projektu był architekt Lucien Bechmann, a budowę sfinansował głównie baron Edmond de Rothschild.

Czym różni się ta synagoga od innych paryskich świątyń? Od 2009 roku ma status synagogi wojskowej dla francuskich sił zbrojnych, a od 2011 roku jest wpisana do rejestru zabytków jako dziedzictwo XX wieku.

Czy można zwiedzać wnętrze? Dostęp jest ograniczony ze względu na aktywną funkcję religijną i wojskową — najlepszą okazją są nabożeństwa oraz Dni Dziedzictwa.