Sviňomazy Castle

Sviňomazský hrádek to pozostałości średniowiecznej warowni położonej na skalistym cyplu nad prawym brzegiem Úterskiego Potoku, około kilometra na północny wschód od wsi Sviňomazy, w gminie Trpísty w powiecie Tachov, w kraju plzeńskim. Choć dziś w terenie widać już niewiele, miejsce to ma duże znaczenie dla historii regionu — uważa się je za kolebkę rodu panów z Trpíst.

Jak dotrzeć?

Sviňomazy leżą około półtora kilometra na północny zachód od Trpíst, niedaleko Stříbra, w zachodnich Czechach. Same ruiny hrádku znajdują się w lesie, na wzniesieniu nad doliną potoku, poza zabudową wsi — dojście prowadzi ścieżką od strony Sviňomazów lub Trpíst. To okolica typowa dla plzeńskiego kraju: spokojna, rolniczo-leśna, z niewielkim ruchem turystycznym poza sezonem letnim, dobra dla osób szukających mniej znanych, kameralnych zabytków.

Historia warowni

Fortyfikacja powstała najprawdopodobniej w połowie XIV wieku, choć dokładna data założenia nie jest znana. Pierwsza pisemna wzmianka o niej pochodzi z 1360 roku, a jej pierwszym udokumentowanym właścicielem był Sulek z Erpužic, który zmarł około 1380–1381 roku. Nazwa „sviňomazský" nadana została obiektowi dopiero w XX wieku — wcześniej funkcjonował po prostu jako Hrádek.

Po śmierci Suleka majątek przejęli jego synowie, Sezema i Jan, około 1381 roku. Jan zdaje się utrzymywać kontrolę nad warownią najdłużej, prawdopodobnie aż do 1431 roku, po czym dziedzictwo przeszło na jego syna Markvarta, poświadczonego w źródłach w latach 1452 i 1466. Do 1473 roku właścicielem był Linhart z Hrádku, który jednak rezydował gdzie indziej — w Erpužicích. Historia samodzielnej warowni zakończyła się w 1520 roku, gdy Jan z Hrádku sprzedał już wówczas opuszczony hrádek wraz z folwarkiem i okolicznymi wsiami, w tym Mydlovarami, Linhartowi Markvartowi z Hrádku, który przyłączył cały majątek do dóbr trpisteńskich.

Warto podkreślić powiązanie tego miejsca z pobliskim zamkiem w Trpístach — to właśnie ze Sviňomazského hrádku wywodzi się ród panów na Trpístach, choć sama historia najstarszej warowni w Trpístach jest słabo udokumentowana.

Co dziś pozostało z warowni?

Założenie składało się niegdyś z dwóch części: zwartego jądra oraz rozległego przedzamcza. Jądro oddzielone było od otaczającego terenu sztucznie wykopaną fosą z wałem. Zabudowa najprawdopodobniej ograniczała się do wieżowej budowli otoczonej murem obronnym w części centralnej, natomiast przedzamcze zajmowały budynki drewniane o charakterze gospodarczym.

Obecnie teren jest zalesiony, a z dawnej fortyfikacji zachowały się jedynie skromne ślady — w obrębie przedzamcza widoczna jest warstwa przepalonej ziemi po dawnej zabudowie, a w części jądra pozostały niewielkie fragmenty murów. Bez znajomości historii miejsca łatwo przejść obok, nie zauważając, że w tym miejscu przed wiekami stała warownia.

Kiedy przyjechać?

Ze względu na leśne położenie i brak infrastruktury turystycznej najlepszą porą na odwiedziny jest wiosna i lato, gdy roślinność nie utrudnia jeszcze dostępu do terenu, a dni są dłuższe. Jesienią, po opadnięciu liści, łatwiej dostrzec zarysy fosy i wału, co może ułatwić odczytanie dawnego układu warowni.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Sviňomazský hrádek? Warownię założono prawdopodobnie w połowie XIV wieku, a pierwsza pisemna wzmianka o niej pochodzi z 1360 roku.

Kto był pierwszym znanym właścicielem? Sulek z Erpužic, poświadczony w źródłach w 1360 roku, zmarły około 1380–1381 roku.

Dlaczego warownia nazywana jest „sviňomazská"? Ta nazwa została nadana obiektowi dopiero w XX wieku — wcześniej znany był po prostu jako Hrádek.

Co zachowało się do dziś? Niewiele — fragmenty murów w części jądra oraz warstwa przepalonej ziemi w obrębie dawnego przedzamcza, otoczone dziś lasem.