Sveta Marija na Škriljinah

Sveta Marija na Škriljinah to niewielki kościół cmentarny koło wsi Beram w Istrii, w gminie miejskiej Pazin. Kryje jeden z najcenniejszych zespołów późnogotyckich fresków w Chorwacji i często bywa wymieniany wśród najważniejszych średniowiecznych malowideł całego półwyspu.

Gdzie leży kościół i jak do niego trafić?

Świątynia stoi na cmentarzu około kilometra na północny wschód od Beramu. Sama wieś leży mniej więcej pięć kilometrów od Pazinu, przy drodze prowadzącej z Pazinu w stronę Poreča. Część opisów mówi o dojściu przez fragment lasu, więc przyda się wygodne obuwie. Kościół jest zwykle zamknięty, a klucz przechowuje lokalna opiekunka obiektu, dlatego przed wizytą warto skontaktować się z nią lub z informacją turystyczną w Pazinie i umówić zwiedzanie.

Co wyjątkowego jest w freskach?

Malowidła pokrywają niemal całe wnętrze kościoła. Wykonano je w stylu późnogotyckim, a ich autorem uznaje się mistrza Vincenta z Kastvu. Łacińska inskrypcja na ścianie południowej podaje datę ukończenia: rok 1474. Badacze zwracają uwagę, że przy dekoracji pracowało kilku artystów, nie tylko Vincent.

Większość scen przedstawia epizody z życia Marii i Jezusa, opowiedziane obrazowo, tak by czytelne były dla wiernych, którzy nie znali liter. Najsłynniejszą kompozycją jest Taniec śmierci: królowie, kupcy, kardynałowie, a nawet papież tańczą w korowodzie, trzymając się za ręce ze śmiercią. Motyw przypomina, że wobec śmierci wszyscy są równi, niezależnie od pozycji.

Jak potoczyły się losy kościoła?

W XVIII wieku, w epoce baroku, kościół rozbudowano i odnowiono. Cena była wysoka: część fresków została uszkodzona lub zniszczona, a pozostałe zakryto. Dopiero w 1913 roku malowidła odsłonięto i poddano restauracji, dzięki czemu można je dziś oglądać.

Dlaczego warto tu przyjechać?

• To jeden z najlepszych w regionie przykładów średniowiecznego malarstwa ściennego.
• Taniec śmierci należy do najbardziej znanych tego typu przedstawień w Istrii.
• Beram i okolice Pazinu dobrze łączy się w jednodniową trasę po wnętrzu półwyspu, np. z zamkiem w Pazinie.
• Mała skala budowli sprawia, że freski ogląda się z bliska i w ciszy.

Najczęstsze pytania

Czy kościół jest otwarty codziennie? Zazwyczaj nie. Wejście odbywa się po wcześniejszym umówieniu, ponieważ klucz ma opiekunka z Beramu. Dane kontaktowe najlepiej sprawdzić w lokalnej informacji turystycznej.

Kto namalował freski? Za głównego autora uważa się mistrza Vincenta z Kastvu, ale w pracach uczestniczyło kilku artystów.

Z jakiego roku pochodzą malowidła? Łacińska inskrypcja na południowej ścianie wskazuje rok 1474.

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Wnętrze jest niewielkie, więc wizyta zajmuje zwykle kilkadziesiąt minut, wliczając spokojne przyjrzenie się Tańcowi śmierci.

Czy dojazd z Pazinu jest trudny? Nie, Beram leży około pięciu kilometrów od miasta, a do samego kościoła dochodzi się krótko od wsi.