Svatý Jan Nepomucký

Socha svatého Jana Nepomuckého to kamienna figura patrona Czech, stojąca w Třebčínie – niewielkiej miejscowości będącej częścią gminy Lutín na Morawach, kilka kilometrów na południowy zachód od Ołomuńca. Rzeźba pochodzi z 1869 roku i od ponad półtora wieku jest jednym z niewielu zabytkowych punktów tej rolniczej wsi.

Gdzie dokładnie stoi socha?

Figura znajduje się na terenie zwanym Zákantí, w obrębie Třebčína. Pierwotnie stała przed dawną szkołą, a obecnie jej sąsiedztwem jest miejscowy dom kultury (Kulturní a společenské centrum). To spokojna, niewielka miejscowość o charakterze rolniczym, leżąca u podnóża wzgórza Kosíř, po zachodniej stronie Hané.

Kto wykonał rzeźbę i kiedy powstała?

Autorem sochy jest Václav Beck z Prostějova, kamieniarz działający w regionie w drugiej połowie XIX wieku. Figurę wykonano z kamienia w 1869 roku – to typowy dla tego okresu przykład lokalnego rzemiosła kamieniarskiego, jakie w tamtym czasie powstawało w wielu morawskich wsiach jako wotum lub wyraz pobożności mieszkańców.

Dlaczego akurat święty Jan Nepomucki?

Jan Nepomucki, zamęczony w XIV wieku spowiednik i patron Czech, jest czczony jako opiekun tajemnicy spowiedzi, mostów, spokojnego biegu rzek oraz bezpiecznych podróży. Jego wizerunki – najczęściej w postaci przydrożnych figur i posągów na mostach – należą do najczęściej spotykanych zabytków sakralnych w czeskim krajobrazie, a Třebčín nie jest tu wyjątkiem: podobne wota religijne stawiano w tym okresie niemal w każdej większej wsi regionu.

Czym jeszcze wyróżnia się Třebčín?

Třebčín jest samodzielną miejscowością od średniowiecza – pierwsza pisemna wzmianka o niej pochodzi z 1141 roku, a więc jest starsza niż wzmianka o sąsiednim Lutínie. Od 1 lipca 1980 roku Třebčín formalnie stanowi część gminy Lutín, zachowując status jej części administracyjnej (nie samodzielnej gminy). Według spisu z 2021 roku liczy 773 mieszkańców. Poza figurą świętego Jana Nepomuckiego we wsi zachowały się też inne drobne zabytki: kaplica świętego Floriana z lat 1857–1859, kapliczka z figurą Matki Boskiej z 1898 roku, kilka kamiennych krzyży z XVIII i XIX wieku oraz pomnik poświęcony ofiarom I wojny światowej.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

To miejsce dla osób interesujących się drobną architekturą sakralną i historią lokalną, nie punkt na standardowej trasie turystycznej – Třebčín leży poza głównymi szlakami zwiedzania regionu ołomunieckiego. Warto łączyć wizytę przy soce z krótkim spacerem po wsi, gdzie można zobaczyć pozostałe wymienione zabytki, w tym kaplicę świętego Floriana i kamienne krzyże. Ze względu na niewielką skalę miejscowości zwiedzanie zajmuje niewiele czasu.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się socha świętego Jana Nepomuckiego? W Třebčínie, części gminy Lutín na Morawach, w miejscu zwanym Zákantí, przy miejscowym domu kultury.

Kiedy powstała socha? W 1869 roku.

Kto jest autorem rzeźby? Václav Beck, kamieniarz z Prostějova.

Z czego wykonano figurę? Z kamienia.

Czy Třebčín to samodzielna gmina? Nie – od 1 lipca 1980 roku jest częścią gminy Lutín, choć jako miejscowość istnieje samodzielnie od średniowiecza (pierwsza wzmianka z 1141 roku).

Jakie inne zabytki są w Třebčínie? Kaplica świętego Floriana (1857–1859), kapliczka z figurą Matki Boskiej z 1898 roku, kamienne krzyże z XVIII–XIX wieku oraz pomnik ofiar I wojny światowej.