sv. Jan Nepomucký

Socha svatého Jana Nepomuckého u mlýnů to barokowy pomnik stojący na skraju Lázní Bohdaneč, przy drodze prowadzącej w stronę Rohovládovej Bělé i Kříčení, tam gdzie dawniej rósł niewielki dąbrowy zagajnik zwany Dubinką. Kamienna figura patrona spowiedników i mostów wita dziś turystów wyruszających stąd na naukową ścieżkę wokół Stawu Bohdanieckiego, a nie tylko pielgrzymów czy mieszkańców miasteczka.

Kiedy powstał ten posąg?

Pomnik postawiono w 1729 roku – dokładnie w roku, w którym papież ogłosił kanonizację Jana Nepomuckiego. Jego fundatorzy odwoływali się jednak też do wcześniejszego wydarzenia: beatyfikacji świętego z 31 maja 1721 roku. Miejscowe podanie przypisuje ufundowanie posągu młynarzowi, który miał w ten sposób dziękować za opiekę świętego, ale żadne źródło archiwalne tego nie potwierdza – to wyłącznie ustna tradycja, a nie udokumentowany fakt. Nowo postawioną figurę poświęcił ówczesny proboszcz miejscowej parafii.

Jak wyglądały koleje losu posągu?

Historia pomnika nie była spokojna. Podczas wojny siedmioletniej (1756–1763) posąg został poważnie uszkodzony, a na pewien czas ślad po nim zniknął nawet z zapisów parafialnych – nikt nie odnotowywał jego stanu ani napraw. Dopiero w 1842 roku przeprowadzono odbudowę, podczas której figura otrzymała nowy cokół z piaskowca. Na tym cokole do dziś można odczytać łaciński chronogram, czyli inskrypcję, w której litery o wartości liczbowej układają się w datę renowacji. Kolejny gruntowny remont miał miejsce w 1879 roku, a jego zakończenie uroczyście poświęcił miejscowy ksiądz. Ostatnią konserwację kamiennej rzeźby wykonano w 2006 roku. Warto dodać, że pomnik przetrwał też burzliwe lata 1918–1919, gdy w nowo powstałej Czechosłowacji wiele podobnych figur usuwano jako symbole habsburskiej przeszłości – ta ocalała mimo peryferyjnego położenia z dala od kościelnego nadzoru.

Dlaczego to miejsce jest ważne dla turystów pieszych?

Posąg stoi dziś w punkcie o dodatkowym znaczeniu praktycznym – to stąd zaczynają się wszystkie trzy warianty nauczonej ścieżki przyrodniczej wokół Stawu Bohdanieckiego, jednego z największych stawów rybnych w regionie Pardubic. W pobliżu przebiega też Kanał Opatowicki, średniowieczny system kanałów zasilających dawne stawy hodowlane, oddalony od figury o niespełna pół kilometra. Dla odwiedzających Lázně Bohdaneč – miasteczko znane przede wszystkim z uzdrowiska borowinowego – to miejsce łączy więc krótki przystanek historyczny z wyjściem na dłuższy spacer w naturę.

Czym różni się ten posąg od innych figur świętego w mieście?

W przeciwieństwie do posągu na placu Masaryka, który od początku stał w reprezentacyjnym, eksponowanym miejscu centrum miasta, ta figura od zawsze znajdowała się na uboczu, przy drodze wylotowej i dawnych młynach. Jej historia to historia zapomnienia i ponownego odkrywania – uszkodzenia wojenne, luka w dokumentacji, a potem kolejne fale odbudowy w XIX i XXI wieku.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał posąg świętego Jana Nepomuckiego u młynów? W 1729 roku, w roku kanonizacji świętego, choć nawiązywał również do jego beatyfikacji z 1721 roku.

Kto ufundował ten pomnik? Według miejscowej tradycji – młynarz, ale nie potwierdza tego żadne źródło historyczne.

Co spotkało posąg w ciągu wieków? Został poważnie uszkodzony podczas wojny siedmioletniej, przez pewien czas zniknął z zapisów parafialnych, odbudowano go w 1842 roku, remontowano w 1879 i konserwowano ostatnio w 2006 roku.

Co zaczyna się przy tym posągu dla turystów? Wszystkie trzy warianty nauczonej ścieżki przyrodniczej wokół Stawu Bohdanieckiego mają tu swój początek.

Czy to ten sam posąg, co na placu Masaryka? Nie – to odrębny pomnik, stojący około kilometra od figury na placu Masaryka, przy dawnych młynach na drodze w stronę Rohovládovej Bělé.