Kaple Nejsvětější Trojice

Kaple Nejsvětější Trojice to niewielka, dziś częściowo zrujnowana świątynia stojąca na zachodnim skraju Pardubic, w katastralnym obszarze Svítkov, w osadzie zwanej Svatá Trojice. Ta część miasta nosiła pierwotnie nazwę Přerovsko, jednak z czasem przyjęła miano właśnie od stojącej tu kapliczki – dziś to ona identyfikuje całą okolicę na mapie miasta.

Skąd wzięła się kaplica?

Historia miejsca sięga końca XVIII wieku. W 1797 roku przy źródle o właściwościach leczniczych powstała drewniana kaplica pod tym samym wezwaniem, a obok niej urządzono łaźnie korzystające z wody ze źródła. Budowlę poświęcono 6 października 1797 roku. Miejsce szybko zyskało lokalne znaczenie religijne – co roku organizowano tu procesję, w której uczestniczyli mieszkańcy okolicznych wsi.

Co stało się z pierwotną kaplicą?

Drewniana budowla przetrwała kilkadziesiąt lat. Łaźnie stopniowo podupadały, a w 1860 roku pożar strawił zarówno je, jak i samą kaplicę. Miejscowa społeczność nie zrezygnowała jednak z sakralnego charakteru tego miejsca – niemal natychmiast po pożarze wzniesiono nową, murowaną kaplicę w stylu pseudogotyckim. Jej budowniczym był Antonín Mrňávek, lokalny rzemieślnik odpowiedzialny za odbudowę.

Jak wyglądały jej dalsze losy?

W XX wieku stan kaplicy stopniowo się pogarszał. W 1990 roku wykonano nowe pokrycie dachowe, co miało zatrzymać postępującą degradację obiektu, jednak proces niszczenia nie ustał – budynek dalej popadał w ruinę i zarastał roślinnością. Z czasem kaplica utraciła dach, a jej mury pozostały odsłonięte na działanie warunków atmosferycznych.

Co dzieje się z kaplicą dzisiaj?

Przełom nastąpił na początku lat dwudziestych XXI wieku. W 2020 roku radni miasta Pardubice zdecydowali o wykupieniu pozostałości rozebranej częściowo kaplicy od potomków jej pierwotnych właścicieli. W marcu 2021 roku miasto przekazało nieruchomość wraz z gruntem stowarzyszeniu Omnium, które zajmuje się ratowaniem zapomnianych i niszczejących obiektów zabytkowych. Organizacja zobowiązała się do odrestaurowania niszczejącej świątyni w ciągu dziesięciu lat od przejęcia.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się kaplica? Kaplica stoi na zachód od centrum Pardubic, w katastralnym obszarze Svítkov, w miejscu zwanym Svatá Trojice – nazwa tej części miasta pochodzi właśnie od niej.

Czy kaplicę można dziś zwiedzać? Obiekt od dawna znajduje się w stanie ruiny, pozbawiony dachu i częściowo zniszczony, dlatego nie pełni obecnie funkcji sakralnej ani turystycznej w tradycyjnym sensie – jest raczej celem dla miłośników zapomnianych, malowniczych zabytków.

Dlaczego kaplica powstała akurat w tym miejscu? Wybrano je ze względu na źródło o właściwościach leczniczych, przy którym w 1797 roku wzniesiono pierwszą, drewnianą kaplicę razem z łaźniami korzystającymi z tej wody.

Kto obecnie opiekuje się kaplicą? Od marca 2021 roku właścicielem obiektu jest stowarzyszenie Omnium, które przejęło go od miasta Pardubice wraz z zobowiązaniem do przeprowadzenia renowacji w perspektywie dziesięciu lat.

Czy kaplica była wcześniej odbudowywana? Tak – po pożarze w 1860 roku, który zniszczył pierwotną drewnianą kaplicę wraz z łaźniami, niemal natychmiast wzniesiono nową, murowaną kaplicę w stylu pseudogotyckim według projektu Antonína Mrňávka.