Sutikva

Sutikva to prahistoryczne grodzisko w Solinie, ważny, choć dziś niemal niewidoczny fragment najstarszej historii tego miasta niedaleko Splitu.

Gdzie znajduje się Sutikva?

Wzgórze leży we wschodniej części Solina, przy dużej wapiennej skale tuż obok drogi prowadzącej do wsi Mravince. To zaledwie kilka kilometrów od centrum miasta i od ruin antycznej Salony, jednego z najważniejszych stanowisk archeologicznych Dalmacji.

Jaka jest historia tego miejsca?

Na Sutikvie Ilirowie założyli osadę grodziskową, która przez wieki - od epoki brązu aż po przybycie Rzymian - była najważniejszą prahistoryczną siedzibą w kotlinie solińskiej. Archeolodzy wskazują, że to właśnie tutaj mogła powstać najstarsza osada nosząca nazwę Salona, zanim Rzymianie przenieśli i rozbudowali miasto w miejscu dzisiejszych ruin antycznych. Sutikva byłaby więc protoplastą Salony - poprzedniczką jednego z najsłynniejszych rzymskich miast na wschodnim wybrzeżu Adriatyku.

Co znaleziono podczas badań?

Wykopaliska dostarczyły około 15 kilogramów fragmentów ceramiki, z czego 104 kawałki dało się jednoznacznie datować. Większość to lokalne naczynia z epoki brązu i żelaza, zdobione charakterystycznymi językowatymi i podkowiastymi aplikacjami, naklejanymi paskami gliny oraz guzowatymi wypukłościami. Obok nich znaleziono też ceramikę importowaną z południowej Italii - z warsztatów działających na terenie dzisiejszej Apulii oraz w greckich koloniach południowej Italii. To dowód, że mieszkańcy Sutikvy utrzymywali kontakty handlowe sięgające daleko poza Adriatyk.

Co dziś zobaczysz na miejscu?

Trzeba to powiedzieć wprost: z pradziejowej osady niewiele zostało. Centrum grodziska zniszczono pod koniec XIX wieku podczas budowy wąskotorowej kolei łączącej Split i Sinj. W latach 80. XX wieku tą samą trasą poprowadzono drogę do Mravinca, a w ostatnich latach u podnóża wzgórza powstał nowy cmentarz komunalny Solina. W efekcie z zabudowy prahistorycznej osady nie zachowało się nic widocznego gołym okiem. Sutikva to dziś miejsce bardziej dla pasjonatów historii i archeologii niż punkt z widokiem na mury czy fundamenty - ale sama wapienna skała i panorama kotliny solińskiej wciąż robią wrażenie.

Jak dotrzeć na Sutikvę?

Najprościej dojechać samochodem lub rowerem od centrum Solina w kierunku Mravinca - wzgórze i skała są dobrze widoczne przy drodze, tuż obok miejskiego cmentarza. Warto połączyć wizytę ze zwiedzaniem pobliskich ruin antycznej Salony oraz Tusculum, głównego muzeum archeologicznego Solina, gdzie można zobaczyć znaleziska z okolicznych stanowisk, w tym prawdopodobnie część materiału z Sutikvy.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ to miejsce bez cienia i bez infrastruktury turystycznej, najlepiej wybrać się tu wiosną lub jesienią, rano lub późnym popołudniem, kiedy słońce nie grzeje tak mocno. Latem w środku dnia teren bywa mocno nasłoneczniony i nieprzyjemny do dłuższego spaceru.

Najczęstsze pytania

Czy na Sutikvie są jakieś ruiny do zwiedzania? Nie w klasycznym sensie - centrum osady zniszczyły kolejno kolej, droga i cmentarz, więc na powierzchni nie widać murów ani fundamentów. Wartość miejsca jest dziś przede wszystkim historyczna i archeologiczna.

Czy Sutikva to to samo co Salona? Nie dokładnie - to prawdopodobna poprzedniczka Salony, starsza osada iliryjska, z której - jak sugerują badacze - mogła wyewoluować nazwa i tożsamość późniejszego rzymskiego miasta Salona.

Czy trzeba kupować bilet, żeby tam wejść? Nie - samo wzgórze jest ogólnodostępne i bezpłatne, bo nie ma tam zorganizowanego stanowiska turystycznego. Bilet warto kupić dopiero do pobliskiego muzeum Tusculum lub parku archeologicznego Salony.

Ile czasu zająć zwiedzanie? Sam spacer po okolicy wzgórza to 15-20 minut - to przystanek uzupełniający, a nie cel sam w sobie, najlepiej łączyć go z dłuższą wizytą w Salonie.