Stolperstein dedicated to Tomás Carretero Velsaco

Stolperstein poświęcony Tomásowi Carretero Velasco to niewielki mosiężny bruk pamięci wmurowany w chodnik w Chinchón, w hiszpańskiej prowincji Madryt. Kamień stoi przy Ayuntamiento (ratuszu), w pobliżu słynnego Plaza Mayor, i jest jednym z tzw. Stolpersteine — "kamieni, o które się potyka" — projektu niemieckiego artysty Guntera Demniga, który od lat 90. umieszcza takie tabliczki w chodnikach europejskich miast przed ostatnimi znanymi miejscami zamieszkania ofiar nazizmu.

Kogo wspomina ten kamień?

Tomás Carretero Velasco urodził się 29 grudnia 1914 roku w Chinchón. Po zakończeniu wojny domowej w Hiszpanii w 1939 roku, jak tysiące republikanów, znalazł się na wygnaniu. Podczas II wojny światowej został deportowany przez nazistowskie Niemcy do obozu koncentracyjnego Gusen w Austrii — jednego z podobozów kompleksu Mauthausen-Gusen, gdzie warunki pracy przy wydobyciu kamienia były wyjątkowo brutalne. Zmarł tam 13 stycznia 1942 roku, w wieku 27 lat.

Jego historia jest częścią większej, długo przemilczanej karty: do obozów Mauthausen-Gusen trafiło ponad 7 tysięcy Hiszpanów, głównie republikanów, którzy po klęsce w wojnie domowej uciekli do Francji, a po jej upadku w 1940 roku zostali schwytani przez Niemców i wywiezieni na wschód. W 2019 roku hiszpański rząd opublikował listę ponad 4400 nazwisk Hiszpanów, którzy zginęli w tych obozach — Tomás Carretero Velasco jest jednym z nich.

Jak dotrzeć do kamienia?

Stolperstein znajduje się w samym centrum Chinchón, w bezpośrednim sąsiedztwie ratusza, kilka kroków od owalnego Plaza Mayor — najbardziej charakterystycznego miejsca w miasteczku. Jeśli już stoisz na placu otoczonym drewnianymi balkonami i tarasami barów, wystarczy przejść w stronę budynku Ayuntamiento, by go znaleźć. To lokalizacja pieszo dostępna z każdego punktu starej części miasta, Chinchón jest bowiem niewielki i kompaktowy.

Co zobaczysz na miejscu?

Sam kamień jest skromny — kwadratowa mosiężna płytka wmurowana równo z powierzchnią chodnika, z wygrawerowanym imieniem, datą urodzenia, informacją o deportacji i datą śmierci. To zamierzone przez Demniga: kamień nie wybija się z otoczenia, zmusza przechodnia do zatrzymania się i pochylenia, żeby przeczytać napis. W samym Chinchón można odnaleźć więcej takich tabliczek — miasteczko, podobnie jak inne miejscowości regionu Madrytu, uczestniczy w ogólnoeuropejskim projekcie przywracania pamięci o lokalnych ofiarach nazizmu.

Dlaczego warto się zatrzymać?

Chinchón kojarzy się turystom przede wszystkim z barwnym Plaza Mayor, koridą i winem anís, ale kamień pamięci przypomina o innej, mniej znanej stronie historii miasteczka. To fizyczny, dotykalny łącznik między spokojną, słoneczną przestrzenią publiczną a dramatycznymi losami mieszkańców, którzy nigdy nie wrócili do domu. Odwiedzenie go nie zajmuje więcej niż kilka minut, ale wpisuje się w szerszy sposób zwiedzania — łączenie punktów turystycznych z miejscami pamięci.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leży kamień? Przy budynku ratusza (Ayuntamiento) w Chinchón, blisko Plaza Mayor.

Kim był Tomás Carretero Velasco? Mieszkańcem Chinchón, urodzonym w 1914 roku, deportowanym po wojnie domowej do obozu Gusen, gdzie zginął w 1942 roku.

Czy trzeba płacić za wstęp? Nie — kamień znajduje się na chodniku w przestrzeni publicznej, dostępny bez ograniczeń przez całą dobę.

Czy w Chinchón jest więcej takich kamieni? Tak, Stolpersteine w Chinchón to część szerszego projektu obejmującego wiele miejscowości regionu Madrytu, przypominającego o lokalnych ofiarach nazizmu.