Azuda de La Montaña

Azuda de la Montaña to zabytkowe koło wodne (noria) położone kilka kilometrów od Aranjuez, w otoczeniu żyznych równin nad rzekami Tag i Jarama.

Co to za obiekt?

Nazwa "azuda" pochodzi od arabskiego słowa "as-sudd" i oznacza wielkie koło wodne służące do podnoszenia wody z rzeki na wyżej położone tereny, co umożliwiało nawadnianie sadów i ogrodów. Pierwsze drewniane koło w tym miejscu powstało jeszcze w XVI wieku, a na przełomie XVIII wieku zastąpiono je konstrukcją metalową. Obecne koło ma średnicę ponad 14 metrów i oparte jest na stalowej konstrukcji z 12 ramionami i 48 czerpakami. Mechanizm podnosi wodę na wysokość ponad 11 metrów, przetłaczając strumień o przepływie 500 litrów na sekundę i dostarczając do akweduktu około 40 litrów na sekundę.

Ciekawostką konstrukcyjną jest kształt czerpaków — przypominają łyżkę koparki lub dziób pelikana, z charakterystycznym zakrzywionym, trójkątnym profilem, co pozwalało efektywniej zbierać wodę niż w klasycznych łopatkowych kołach.

Jak działała i dlaczego przestała pracować?

Azuda pracowała nieprzerwanie, zasilając wodą pobliskie sady i ogrody, aż do 1927 roku. Wraz z rozwojem pomp motorowych do irygacji tradycyjne koło wodne straciło swoje znaczenie gospodarcze i zostało opuszczone, co doprowadziło do jego postępującej degradacji na kilkadziesiąt lat.

Jak wygląda dzisiaj?

W 2013 roku, dzięki współpracy władz Aranjuez i Confederación Hidrográfica del Tajo (zarządu zlewni Tagu), obiekt przeszedł kompleksową rewitalizację. Odrestaurowano koło, akwedukt oraz otaczający teren, tworząc park-ogród dostępny dla odwiedzających. Dziś Azuda działa ponownie jako żywy pomnik tradycyjnych metod irygacji i jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji dzielnicy La Montaña w Aranjuez.

Jak dotrzeć?

Azuda znajduje się na przedmieściach Aranjuez, w odległości kilku kilometrów od centrum miasta, w kierunku równin nawadnianych przez rzeki Tag i Jarama. Najlepiej dotrzeć tam pieszo lub na rowerze, korzystając ze ścieżek biegnących wzdłuż kanałów irygacyjnych, które są częścią krajobrazu Real Sitio de Aranjuez, wpisanego na listę UNESCO.

Co zobaczysz na miejscu?

Głównym punktem jest samo koło wodne wraz z widocznym murowanym akweduktem, którym woda była transportowana do sąsiednich terenów. Otoczenie zostało zaaranżowane jako zielony park, co czyni to miejsce dobrym punktem na spokojny spacer połączony z lekcją historii lokalnej inżynierii hydraulicznej.

Kiedy przyjechać?

Miejsce można zwiedzać przez cały rok, jednak najprzyjemniej jest wiosną i jesienią, gdy temperatury w regionie Madrytu są umiarkowane, a otaczająca zieleń najbardziej bujna.

Najczęstsze pytania

Co to jest azuda? Azuda to duże koło wodne, technika wprowadzona pod wpływem arabskim, wykorzystywana do podnoszenia wody z rzeki na wyżej położone tereny w celu irygacji.

Jak daleko jest Azuda de la Montaña od centrum Aranjuez? Obiekt znajduje się kilka kilometrów od centrum miasta, na terenach rolniczych nawadnianych przez rzeki Tag i Jarama.

Czy koło wodne wciąż działa? Po rewitalizacji w 2013 roku mechanizm został przywrócony do działania i funkcjonuje jako demonstracja tradycyjnej metody irygacji.

Dlaczego azuda przestała być używana? W 1927 roku wprowadzenie pomp motorowych uczyniło tradycyjne koło wodne przestarzałym, co doprowadziło do jego opuszczenia na kilkadziesiąt lat.