Stolperstein dedicated to Hans Loew

Stolperstein poświęcony Hansowi Loewowi to mosiężny „kamień pamięci” wmurowany w chodnik przy ulicy Pařížská w praskim Josefovie, dawnej żydowskiej dzielnicy miasta. Upamiętnia praskiego prawnika zamordowanego w Auschwitz w 1944 roku i jest jednym z setek podobnych kamieni rozsianych po ulicach Pragi, które przypominają o mieszkańcach deportowanych i zabitych podczas Holokaustu.

Gdzie dokładnie leży ten kamień?

Stolperstein znajduje się w chodniku przed kamienicą pod adresem Pařížská 131/28, na jednej z najbardziej reprezentacyjnych ulic Pragi, łączącej Rynek Staromiejski z nabrzeżem Wełtawy. To właśnie pod tym adresem mieszkał przed wojną Hans Loew — zgodnie z ideą projektu, kamień układa się zawsze w miejscu ostatniego, dobrowolnie wybranego miejsca zamieszkania ofiary, a nie w miejscu jej śmierci.

Kim był Hans Loew?

Dr Hans Loew był praskim prawnikiem. Razem z żoną Gertrud, z domu Hertzka, córką dr. Alfreda Hertzki, mieszkał w Josefovie — dzielnicy, która przed wojną skupiała dużą część praskiej społeczności żydowskiej. Gertrud Loew ukończyła studia ekonomiczne i pracowała w czechosłowackim ministerstwie handlu zagranicznego. Małżeństwo nie miało dzieci. Oboje zostali deportowani i zamordowani w niemieckim obozie koncentracyjnym i zagłady Auschwitz w 1944 roku.

Czym w ogóle jest stolperstein?

Stolpersteiny („kamienie potknięcia”) to międzynarodowy projekt niemieckiego artysty Guntera Demniga, realizowany od lat 90. XX wieku. Każdy kamień to niewielka kostka brukowa pokryta mosiężną płytką z wygrawerowanym imieniem i nazwiskiem ofiary oraz — o ile są znane — datami i okolicznościami jej deportacji i śmierci. Kamienie układane są w chodnikach dokładnie przed budynkami, w których dana osoba mieszkała, zanim padła ofiarą prześladowań. Do tej pory w całej Europie ułożono ich ponad sto tysięcy, co czyni ten projekt największym rozproszonym pomnikiem ofiar nazizmu na świecie.

Dlaczego stolpersteiny pojawiły się właśnie w Pradze?

Praga, a zwłaszcza Josefov, była przed II wojną światową domem dla tysięcy żydowskich mieszkańców — prawników, kupców, urzędników i rzemieślników, których codzienne życie brutalnie przerwała okupacja niemiecka i deportacje do gett oraz obozów koncentracyjnych. Kamienie takie jak ten poświęcony Hansowi Loewowi pozwalają odtworzyć na nowo tę część historii miasta w skali pojedynczego człowieka i konkretnego adresu, a nie tylko liczb w statystykach Holokaustu.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Pařížská to dziś elegancka aleja z eleganckimi kamienicami secesyjnymi i luksusowymi butikami, prowadząca prosto na Rynek Staromiejski. W bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się najważniejsze zabytki dawnego żydowskiego miasta — między innymi Stara Synagoga Nowa i Cmentarz Żydowski — dzięki czemu spacer śladem stolpersteinów naturalnie łączy się ze zwiedzaniem historycznego Josefova.

Najczęstsze pytania

Kim był Hans Loew? Praskim prawnikiem mieszkającym w Josefovie, zamordowanym wraz z żoną Gertrud w Auschwitz w 1944 roku.

Gdzie dokładnie znajduje się ten stolperstein? W chodniku przed kamienicą przy Pařížská 131/28 w praskim Josefovie — dawnym miejscu zamieszkania Hansa Loewa.

Czym jest stolperstein? Mosiężną tabliczką wmurowaną w bruk, z imieniem, nazwiskiem i losem ofiary Holokaustu, układaną przed jej ostatnim miejscem zamieszkania w ramach projektu artysty Guntera Demniga.

Czy w pobliżu jest więcej takich kamieni? Tak, w Josefovie i innych dzielnicach Pragi znajduje się wiele stolpersteinów poświęconych mieszkańcom deportowanym podczas II wojny światowej.

Dlaczego warto zatrzymać się przy tym kamieniu? Bo przypomina, że za każdą liczbą ofiar Holokaustu stoi konkretny człowiek, konkretny adres i konkretna, przerwana historia życia.