Stolperstein dedicated to Erich Spalter

Stolperstein poświęcony Erichowi Spalterowi to jeden z „kamieni pamięci" (niem. Stolperstein, czes. Kámen zmizelých) osadzonych w chodniku w centrum Pragi, w dzielnicy Praga 1, przy ulicy Biskupská. Mosiężna płytka wmurowana w kostkę brukową nosi imię i nazwisko ofiary Holokaustu oraz podstawowe daty jej losu – to najmniejszy, ale jeden z najbardziej przejmujących pomników upamiętniających ofiary nazizmu, jakie można spotkać w europejskich miastach.

Kim był Erich Spalter?

Erich Spalter urodził się w 1907 roku. W 1941 roku został deportowany do Terezína (Theresienstadt), obozu-getta na północy Czech, który dla tysięcy praskich Żydów był etapem na drodze dalszych prześladowań. Erich Spalter zginął z rąk nazistowskich Niemiec. Kamień przy Biskupské nosi jego imię i przypomina, że pod tym adresem mieszkał konkretny człowiek, którego życie brutalnie przerwała wojna.

Czym jest Stolperstein i skąd wziął się ten konkretny kamień?

Stolpersteine to międzynarodowy projekt niemieckiego artysty Gunthera Demniga, realizowany od lat 90. XX wieku w dziesiątkach krajów Europy. Idea jest prosta: przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania ofiary prześladowań nazistowskich umieszcza się kostkę brukową z mosiężną płytką, na której wygrawerowane jest imię i nazwisko, rok urodzenia oraz data i miejsce deportacji lub śmierci. W Czechach projekt nosi nazwę Kameny zmizelých („kamienie zniknionych"). Kamień poświęcony Erichowi Spalterowi znalazł się wśród pierwszych dziesięciu takich upamiętnień odsłoniętych w Pradze 1 – uroczystość odbyła się 8 października 2008 roku i zapoczątkowała program instalowania Stolpersteinów w stolicy Czech.

Gdzie dokładnie znajduje się ten kamień?

Kamień leży w chodniku przy ulicy Biskupská, w okolicy numeru 1276/12, w dzielnicy Praga 1 – to obszar sąsiadujący z dawną praską dzielnicą żydowską Josefov oraz nabrzeżem Wełtawy, niedaleko Czechowego Mostu. Współrzędne miejsca to około 50,090933 N, 14,420116 E.

Dlaczego warto się zatrzymać przy tym kamieniu?

Stolpersteine są celowo ustawione tak, by przechodnie „potknęli się" wzrokiem lub myślą o nazwisko ofiary – stąd niemiecka nazwa, dosłownie „kamień, o który się potyka". W przeciwieństwie do wielkich pomników, ten rodzaj upamiętnienia działa w skali pojedynczego człowieka i pojedynczego adresu, przypominając, że ofiary Holokaustu nie były anonimową liczbą, lecz sąsiadami mieszkającymi w konkretnych kamienicach. Zatrzymanie się na chwilę przy kamieniu Ericha Spaltera to prosty, ale znaczący gest pamięci podczas spaceru po historycznym centrum Pragi.

Najczęstsze pytania

Czy to jedyny taki kamień w Pradze? Nie – Praga ma dziś kilkaset Stolpersteinów rozsianych po różnych dzielnicach; ten należał do pierwszej dziesiątki odsłoniętej w 2008 roku w Pradze 1.

Czy można kamień łatwo przeoczyć? Tak, kamienie mają rozmiar zwykłej kostki brukowej – warto rozglądać się uważnie po chodniku przy podanym adresie, a nie szukać dużego pomnika.

Czy przy kamieniu odbywają się jakieś uroczystości? Stolpersteine są okazjonalnie czyszczone i odwiedzane przez lokalne społeczności oraz szkoły w ramach akcji pamięci o Holokauście, choć stały harmonogram wydarzeń przy tym konkretnym kamieniu nie jest udokumentowany.

Jak się tam dostać? Ulica Biskupská znajduje się w samym centrum Pragi 1, w zasięgu spaceru od Starego Miasta i nabrzeża Wełtawy – najwygodniej dotrzeć tam pieszo lub tramwajem, wysiadając w okolicy Náměstí Republiky lub Právnická fakulta (Wydział Prawa).