Stolperstein dedicated to Enrique Calcerrada Guijarro

Stolperstein poświęcony Enrique Calcerradzie Guijarro to mosiężny „kamień pamięci" wmurowany w chodnik przy ulicy Bravo Murillo 20 w madryckiej dzielnicy Chamberí, tuż przy Glorieta de Quevedo. To był pierwszy Stolperstein odsłonięty w Madrycie — dziś jeden z kilkuset takich znaków w mieście przypominających o hiszpańskich ofiarach nazizmu.

Kim był Enrique Calcerrada Guijarro?

Enrique Calcerrada Guijarro urodził się w Madrycie 15 lipca 1918 roku. Miał zaledwie 18 lat, gdy wybuchła hiszpańska wojna domowa — wstąpił wtedy do Milicji Ludowych i brał udział w obronie Madrytu oraz kilku kluczowych bitwach republikańskiej strony konfliktu.

Po klęsce Republiki wielu jej żołnierzy trafiło do Francji. Gdy niemiecka ofensywa w 1940 roku okazała się nie do zatrzymania, Calcerrada został pojmany w Saint-Dié w Wogezach i osadzony jako jeniec wojenny w stalagu. Sytuacja hiszpańskich republikanów zmieniła się dramatycznie po porozumieniach zawartych między Hitlerem a Franco we wrześniu 1940 roku — utracili status jeńców wojennych i zaczęto ich wysyłać do nazistowskich obozów koncentracyjnych, najczęściej do Mauthausen.

22 stycznia 1941 roku Enrique został deportowany ze stalagu w Trewirze do obozu Mauthausen, gdzie nadano mu numer więźniarski 4479. Kolejne cztery lata, od 1941 do 1945 roku, spędził w podobozie Gusen — jednym z najcięższych miejsc pracy przymusowej w systemie Mauthausen. Należał do nielicznej grupy hiszpańskich więźniów republikańskich, którzy przeżyli i doczekali wyzwolenia obozu w 1945 roku. Zmarł 16 marca 2004 roku.

Czym jest Stolperstein i dlaczego stoi akurat tutaj?

Stolpersteine („kamienie potknięcia") to międzynarodowy projekt niemieckiego artysty Gunthera Demniga — małe mosiężne płytki wmurowywane w bruk przed ostatnim, dobrowolnie wybranym miejscem zamieszkania ofiary nazizmu. Każdy kamień zawiera imię, nazwisko, datę urodzenia oraz losy danej osoby: deportację, miejsce uwięzienia i (jeśli znana) datę śmierci lub przeżycia.

Kamień Enrique Calcerrady Guijarro stoi przy Bravo Murillo 20, bo właśnie tam, w Chamberí, mieszkał przed wojną i deportacją. Jego odsłonięcie zapoczątkowało program Stolpersteine w Madrycie, który od tego momentu rozrósł się do kilkuset upamiętnień w całym mieście, poświęconych Hiszpanom deportowanym do obozów koncentracyjnych.

Jak dotrzeć?

Kamień znajduje się w chodniku przy Calle Bravo Murillo 20, kilkadziesiąt metrów od ronda Glorieta de Quevedo w dzielnicy Chamberí. Najwygodniej dojechać metrem do stacji Quevedo (linia 2) i przejść pieszo w stronę Bravo Murillo. Okolica jest typową, ruchliwą madrycką dzielnicą mieszkalną z licznymi kawiarniami i sklepami, więc łatwo połączyć wizytę ze spacerem po Chamberí.

Co warto wiedzieć przed wizytą?

Stolperstein to bardzo dyskretny, niewielki element chodnika — łatwo go nie zauważyć, jeśli się go nie szuka. Warto podejść blisko i przeczytać napis wygrawerowany na mosiężnej płytce. To miejsce pamięci, a nie atrakcja turystyczna w klasycznym sensie — warto zachować spokój i szacunek, zwłaszcza że w pobliżu toczy się zwykłe życie miasta.

Najczęstsze pytania

Czym jest Stolperstein? To mosiężna płytka wmurowana w chodnik, upamiętniająca ofiarę nazizmu w miejscu jej ostatniego wolnego zamieszkania. Projekt zapoczątkował niemiecki artysta Gunther Demnig, a dziś takie kamienie znajdują się w kilkudziesięciu krajach Europy.

Dlaczego ten konkretny kamień jest ważny dla Madrytu? Był pierwszym Stolpersteinem odsłoniętym w mieście, co zapoczątkowało szerszy program upamiętniania hiszpańskich ofiar nazizmu w stolicy.

Co spotkało Enrique Calcerradę Guijarro? Jako republikański żołnierz trafił do niewoli we Francji, a po porozumieniu Hitler-Franco został deportowany do obozu Mauthausen-Gusen, gdzie spędził cztery lata. Przeżył i zmarł w 2004 roku w wieku 85 lat.

Czy da się zwiedzić okolicę przy okazji? Tak — Chamberí to spokojna, autentyczna dzielnica Madrytu z lokalnymi barami i sklepami, dobra na spacer bez tłumów typowych dla centrum turystycznego.