Stolperstein dedicated to Andrés Fariñas Adsuar

Kamień Pamięci (Stolperstein) Andrésa Fariñasa Adsuara znajduje się w Madrycie, w dzielnicy Chamberí, na ulicy Viriato 2 — kilkaset metrów od centrum biznesowego Nuevos Ministerios. To niewielka mosiężna kostka wmontowana w chodnik, jedna z ponad czterystu podobnych płyt rozsianych po ulicach Madrytu, które przypominają mieszkańców miasta zamordowanych w nazistowskich obozach koncentracyjnych.

Kim był Andrés Fariñas Adsuar?

Andrés Fariñas Adsuar urodził się w 1919 roku. Po zakończeniu wojny domowej w Hiszpanii, w 1939 roku, wraz z tysiącami innych republikanów udał się na wygnanie do Francji. Podczas okupacji niemieckiej trafił do obozu przejściowego Fallingbostel na terenie Niemiec, skąd w 1941 roku został deportowany do obozu koncentracyjnego Mauthausen w Austrii. Zginął 17 października 1941 roku w Gusen — jednym z najcięższych podobozów Mauthausen, gdzie warunki pracy i głód dziesiątkowały więźniów w ciągu kilku miesięcy od przybycia. Kamień przy Viriato 2 oznacza miejsce, w którym mieszkał, zanim musiał opuścić Hiszpanię.

Co oznacza kamień pamięci?

Stolperstein, czyli „kamień, o który się potyka", to niemiecki projekt zainicjowany przez artystę Guntera Demniga. Polega na wmurowywaniu w chodnik przed ostatnim dobrowolnie wybranym miejscem zamieszkania ofiary drobnej, mosiężnej płytki z podstawowymi danymi: imieniem i nazwiskiem, rokiem narodzin, datą wygnania lub deportacji oraz miejscem i datą śmierci. W Madrycie projekt dokumentuje losy osób — głównie republikańskich uchodźców i działaczy antyfrankistowskich — które po wojnie domowej znalazły się w rękach nazistowskiego aparatu terroru we Francji i Niemczech.

Jak dotrzeć na miejsce?

Kamień leży na chodniku przy ulicy Viriato 2, w spokojnej, mieszkalnej części Chamberí, dobrze skomunikowanej madrycką siecią metra — najbliższe stacje to Nuevos Ministerios oraz Gregorio Marañón. Ponieważ to element chodnika w otwartej przestrzeni miejskiej, dostęp jest całodobowy i bezpłatny — nie trzeba kupować biletu ani rezerwować wizyty.

Co zobaczysz na miejscu?

Sam kamień jest niewielki — rozmiarem odpowiada standardowej kostce brukowej, ale jego górna powierzchnia pokryta jest mosiężną blachą z wygrawerowanym napisem. Nie ma tu muzeum, tablicy informacyjnej w kilku językach czy większego pomnika — to celowo skromna, osobista forma pamięci, umieszczona dosłownie pod nogami przechodniów, tak by przypadkowy spacer po mieście stał się okazją do zatrzymania się i przypomnienia sobie o konkretnej osobie i jej losie.

Kiedy przyjechać?

Miejsce można odwiedzić w każdej porze roku i dnia — to punkt na ulicy, nie obiekt z godzinami otwarcia. Warto jednak pamiętać, że mosiężna powierzchnia bywa trudniej czytelna w słabym świetle, więc najlepszą widoczność zapewnia odwiedziny w ciągu dnia.

Najczęstsze pytania

Co to jest Stolperstein? To niewielka mosiężna płytka wmurowana w chodnik przed ostatnim miejscem zamieszkania ofiary nazizmu, z wygrawerowanymi podstawowymi informacjami o jej życiu i śmierci. Projekt zainicjował niemiecki artysta Gunter Demnig, a podobne kamienie znajdują się w wielu miastach Europy.

Kim był Andrés Fariñas Adsuar i jak zginął? Urodzony w 1919 roku, po wojnie domowej w Hiszpanii wyemigrował do Francji w 1939 roku. Podczas wojny został aresztowany i deportowany przez obóz Fallingbostel do Mauthausen, a następnie do jego podobozu Gusen, gdzie zginął 17 października 1941 roku.

Gdzie dokładnie znajduje się kamień? Na chodniku przy ulicy Viriato 2, w dzielnicy Chamberí w Madrycie, niedaleko stacji metra Nuevos Ministerios.

Czy w Madrycie jest więcej takich kamieni? Tak — w mieście znajduje się ponad czterysta podobnych płyt, każda poświęcona innej osobie, która stała się ofiarą nazistowskich obozów koncentracyjnych po wojnie domowej w Hiszpanii.