Stolperstein dedicated to César Blasco Sasera

Stolperstein dedykowany Césarowi Blasco Sasera to niewielki, mosiężny kamień pamięci wmurowany w bruk jednej z ulic w centrum Madrytu. Upamiętnia hiszpańskiego oficera republikańskiego, który po latach wygnania i internowania zginął jako ofiara nazistowskiego systemu obozów koncentracyjnych. To miejsce o charakterze historycznym i refleksyjnym, nie turystyczna atrakcja w tradycyjnym sensie — warto się przy nim zatrzymać, jeśli interesuje nas pamięć o hiszpańskim exodusie republikańskim i jego związkach z II wojną światową.

Czym jest Stolperstein i dlaczego stoi akurat w Madrycie?

Stolpersteine („kamienie potknięcia") to międzynarodowy projekt niemieckiego artysty Guntera Demniga: małe kostki brukowe z mosiężną płytką, wmurowywane w chodnik przed ostatnim znanym miejscem zamieszkania osoby prześladowanej przez III Rzeszę. Na płytce widnieje imię i nazwisko, data urodzenia oraz informacja o losie danej osoby — miejscu internowania, deportacji lub śmierci. Choć większość kamieni znajduje się w Niemczech i Europie Środkowej, projekt objął też Hiszpanię, skąd tysiące republikanów trafiło do wygnania, a część z nich — po agresji Niemiec na Francję — do obozów koncentracyjnych. Kamień poświęcony Césarowi Blasco Sasera został ułożony w Madrycie w ramach akcji przywracania pamięci o hiszpańskich ofiarach nazizmu, obok kilku innych kamieni poświęconych osobom o podobnym losie.

Kim był César Blasco Sasera?

César Blasco Sasera był oficerem armii republikańskiej — w chwili aresztowania miał 66 lat. Po klęsce Republiki w 1939 roku, podobnie jak setki tysięcy Hiszpanów, udał się na wygnanie do Francji. W grudniu 1943 roku został zatrzymany przez Gestapo wraz z siedmioma innymi hiszpańskimi oficerami — grupa ta jest dziś znana jako „Ocho de Vernet" (Ósemka z Vernet). Do aresztowania doszło po donosie byłego oficera republikańskiego, który współpracował z SS. Zatrzymanych osadzono najpierw w cytadeli w Perpignan, a następnie w obozie internowania Vernet d'Ariège na południu Francji. Stamtąd, po dwóch miesiącach, zostali deportowani do niemieckiego obozu koncentracyjnego Dachau. Z ośmiu oficerów przeżył tylko jeden — podpułkownik García-Miranda, wyzwolony w stanie skrajnego wyczerpania. César Blasco Sasera nie przeżył deportacji.

Jak dotrzeć i co zobaczyć na miejscu?

Kamień znajduje się na chodniku w centrum Madrytu (współrzędne: 40.417095, -3.710807), w okolicach historycznego centrum miasta, w zasięgu spaceru od głównych zabytków starówki. Sam obiekt jest bardzo skromny — kwadratowa kostka brukowa o boku około 10 cm, z mosiężną płytką wtopioną w poziom chodnika, łatwa do przeoczenia, jeśli się jej nie szuka celowo. Nie ma tablicy informacyjnej ani wydzielonego miejsca — kamień wtapia się w codzienną przestrzeń miejską, co jest zresztą zamierzonym efektem projektu: przechodnie „potykają się" wzrokiem o pamięć osoby, która kiedyś mieszkała w tym miejscu.

Kiedy warto przyjść?

Miejsce jest dostępne przez całą dobę, bez opłat i bez ograniczeń — to zwykły fragment chodnika. Najlepiej odwiedzić je w spokojniejszych godzinach porannych, gdy łatwiej dostrzec mosiężną płytkę i zrobić jej zdjęcie bez tłumu przechodniów. Kamień można włączyć do własnej, samodzielnej trasy pamięci po Madrycie, łącząc go z innymi Stolpersteinami rozsianymi po mieście.

Najczęstsze pytania

Czym jest Stolperstein? To mała mosiężna płytka wmurowana w chodnik, upamiętniająca ofiarę prześladowań nazistowskich w miejscu, gdzie ostatnio mieszkała lub które było dla niej znaczące. Projekt zapoczątkował Gunter Demnig, a dziś obejmuje on tysiące miejsc w całej Europie.

Dlaczego kamień ofiary nazizmu znajduje się w Madrycie, a nie w Niemczech? Ponieważ Hiszpanie, którzy po wojnie domowej wyemigrowali do Francji, po niemieckiej okupacji tego kraju również stali się celem represji III Rzeszy. Stolpersteine w Madrycie przypominają, że ofiarami nazizmu byli także obywatele Hiszpanii internowani i deportowani z terytorium Francji.

Kim byli „Ocho de Vernet"? To grupa ośmiu hiszpańskich oficerów republikańskich, w tym Césara Blasco Sasery, aresztowanych przez Gestapo w grudniu 1943 roku i deportowanych przez obóz Vernet d'Ariège do Dachau. Tylko jeden z nich przeżył wojnę.

Czy trzeba płacić za wstęp lub rezerwować wizytę? Nie. Kamień znajduje się w otwartej przestrzeni publicznej, dostępny bez opłat przez cały dzień i noc.