Steenakkermolen

Steenakkermolen to drewniany wiatrak typu koźlak stojący na wzniesieniu w Langemark, w zachodnioflandryjskiej gminie Langemark-Poelkapelle. Choć obecna konstrukcja pochodzi z końca XVIII wieku, historia młyna w tym miejscu sięga znacznie dalej – i wiąże się z jedną z najbardziej dramatycznych kart historii regionu.

Skąd wzięła się nazwa i pierwszy młyn?

Pierwszy wiatrak w tym miejscu wzniósł pod koniec XIV wieku Pieter Cobbe z Hooghe Zieken. Najstarsza zachowana wzmianka pisemna pochodzi z 1439 roku – dokument opisuje drogę prowadzącą "ku młynowi na kamiennym polu" (steen ackere meulne), co dało początek dzisiejszej nazwie Steenakkermolen. Przez stulecia młyn służył okolicznym rolnikom do mielenia zboża, korzystając z wietrznej, otwartej lokalizacji na niewielkim wzgórzu.

Dlaczego nazywano go "Młynem Śmierci"?

Najbardziej burzliwy rozdział w historii młyna rozegrał się podczas I wojny światowej. Jesienią 1914 roku, w trakcie pierwszej bitwy pod Ypres, front przetoczył się przez Langemark, niszcząc wieś i okoliczne zabudowania – w tym również wiatrak. Jego wyniesione położenie czyniło go doskonałym punktem obserwacyjnym, przez co stał się celem zaciekłych walk artyleryjskich. Niemiecki żołnierz Wilhelm Schreinen opisał te wydarzenia w książce "Der Tod von Ypern", a sam młyn zyskał ponurą przydomek "Dodenmolen" – Młyn Śmierci. Do dziś ta nazwa funkcjonuje obok oficjalnej w lokalnej pamięci historycznej.

Jak młyn odrodził się po wojnie?

Zniszczony wiatrak nie doczekał się prostej odbudowy na starym fundamencie. W 1922 roku teren młyna kupił Jules Lievens-Standaert, który rok później sprowadził do Langemark zupełnie inny obiekt – Kruisbergmolen z Pittem. Ten koźlak zbudował w latach 1789-1790 młynarz Pieter Hoste dla właściciela Lodewijka van Poucke. Przeniesiona konstrukcja stanęła na wzgórzu w miejscu dawnego Steenakkermolen i przejęła jego historyczną nazwę, choć fizycznie jest starszym obiektem pochodzącym z innej miejscowości.

Co dzieje się z młynem dzisiaj?

Młyn pracował jako czynny wiatrak zbożowy aż do 1975 roku, kiedy postępujące zniszczenia konstrukcji zmusiły do wstrzymania mielenia. W 1981 roku obiekt przeszedł na własność prowincji Flandria Zachodnia, co otworzyło drogę do jego ratowania. Gruntowna renowacja przeprowadzona w latach 1992-1994 przywróciła młyn do stanu operacyjnego. Dziś Steenakkermolen stanowi chroniony zabytek dziedzictwa regionalnego i punkt na mapie tras turystycznych poświęconych historii Wielkiej Wojny w okolicach Ypres, łącząc wiejską tradycję młynarską z pamięcią o jednym z najkrwawszych konfliktów XX wieku.

Najczęstsze pytania

Czy Steenakkermolen to oryginalny młyn z 1439 roku? Nie. Pierwotny wiatrak z tego miejsca został zniszczony podczas I wojny światowej. Obecna konstrukcja to przeniesiony w 1923 roku Kruisbergmolen z Pittem, zbudowany w latach 1789-1790.

Skąd wzięła się nazwa "Dodenmolen"? To przydomek nadany młynowi podczas I wojny światowej, gdy jego wyniesione położenie uczyniło go strategicznym punktem obserwacyjnym i celem walk podczas pierwszej bitwy pod Ypres w 1914 roku.

Czy można dziś zwiedzić młyn? Tak, po renowacji w latach 1992-1994 obiekt jest utrzymywany w stanie operacyjnym jako zabytek dziedzictwa regionu Flandria Zachodnia.