Socha świętego Józefa w Moravskiej Nowej Wsi

Socha świętego Józefa to barokowa rzeźba stojąca w Moravskiej Nowej Wsi, miasteczku położonym na płaskiej równinie Moravy, między Hodonínem a Břeclaviem, tuż przy granicy ze Słowacją. Osada nad rzeczką Kyjovką ma metrykę sięgającą 1265 roku — pierwotnie zwana Waltersdorf, później Nová Ves, a od 1911 roku z przydomkiem „Moravská". Dziś liczy około 2630 mieszkańców.

Jak wygląda rzeźba?

Kompozycja składa się z cokołu i właściwej figury świętego. Cokół ma nieco szerszą podstawę i zdobiony jest wolutami, lustrzanym panelem z reliefem wstęgi, girlandami z liści laurowych oraz motywami muszli — typowy repertuar barokowej dekoracji kamieniarskiej. Sama postać Józefa przedstawiona jest frontalnie, w kontrapoście (ciężar ciała przeniesiony na jedną nogę), ubrana w spodnie oraz wierzchnie odzienie z ukośnie układającymi się fałdami, okryte drapowanym płaszczem. Święty ma pełną brodę i falowane włosy, a nad głową złocony nimb.

W jednej ręce trzyma złoconą gałązkę lilii — tradycyjny atrybut czystości i symbol jego dziewiczego małżeństwa z Maryją. Na drugim ramieniu podtrzymuje Dzieciątko Jezus, ukazane w profilu, dotykające brody Józefa, lecz patrzące w inną stronę — nietypowe, żywe rozwiązanie kompozycyjne, które odróżnia tę figurę od wielu podobnych przedstawień.

Dlaczego ta rzeźba jest ważna dla regionu?

Znaczenie tej konkretnej figury wykracza poza samą Moravską Nową Wieś. Gdy w pobliskich Velkich Pavlovicach analogiczna, XVIII-wieczna socha świętego Józefa uległa tak dużemu zniszczeniu, że jej renowacja przestała być możliwa, to właśnie rzeźba z Moravskiej Nowej Wsi posłużyła jako wzór do wykonania wiernej repliki. Nowa kopia stanęła przed budynkiem parafii rzymskokatolickiej w Velkich Pavlovicach 20 maja 2011 roku. Fakt ten pokazuje, że oryginał zachował się w na tyle dobrym stanie i na tyle czytelnej formie, by rzeźbiarz mógł odtworzyć wszystkie detale — od układu fałdów szaty po gest dłoni trzymającej lilię.

Sama socha wpisana jest do czeskiego rejestru zabytków (Památkový katalog), co potwierdza jej wartość historyczną i artystyczną jako przykładu barokowej rzeźby sakralnej z terenu południowej Moravy.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy?

Moravská Nová Ves ma bogatą tradycję drobnej architektury sakralnej. Dominantą miasteczka jest kościół świętego Jakuba, wybudowany w 1773 roku, przed którym stoją rzeźby świętego Floriana i świętego Wacława pochodzące z połowy XVIII wieku — a więc z podobnego okresu co socha świętego Józefa. Na tutejszym rynku (návsi) znajduje się też plastyka świętego Jana Nepomucena z tej samej epoki, a przy drodze prowadzącej do Hrušek stoi znacznie młodsza, o ponad sto lat, figura świętej Anny. We wnętrzu kościoła świętego Jakuba, w bocznym ołtarzu poświęconym Niepokalanemu Poczęciu Najświętszej Maryi Panny, znajduje się także wizerunek świętego Józefa jako opiekuna Pana Jezusa, otoczony rzeźbami patronów rolników.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się socha? W miasteczku Moravská Nová Ves, w powiecie Hodonín, na południu Moraw, blisko granicy słowackiej.

Z jakiego okresu pochodzi rzeźba? Styl i detale zdobnicze wskazują na barok, podobnie jak większość drobnej architektury sakralnej tego miasteczka pochodzącej z XVIII wieku.

Czy socha jest zabytkiem chronionym? Tak, figura jest wpisana do czeskiego Památkového katalogu.

Dlaczego ta socha jest znana poza Moravską Nową Wsią? Posłużyła jako wzór przy tworzeniu repliki dla Velkich Pavlovic, gdzie oryginalna, tamtejsza socha uległa nieodwracalnemu zniszczeniu.