Statue of John of Nepomuk in Bělobranské náměstí

Posąg św. Jana Nepomuckiego na Bělobranském náměstí to XVIII-wieczna kamienna rzeźba stojąca w cieniu drzew na jednym z historycznych placów Pardubic, w dzielnicy Bílé Předměstí. Wykonana z piaskowca figura należy do niezliczonych czeskich pomników tego świętego, ale ma własną, udokumentowaną historię sięgającą 1744 roku.

Kim był Jan Nepomucki?

Jan Nepomucki to jeden z najbardziej rozpoznawalnych świętych w Czechach — ksiądz i wikariusz generalny praskiej archidiecezji, który zginął śmiercią męczeńską w 1393 roku, utopiony w Wełtawie na rozkaz króla Wacława IV. Kanonizowany w 1729 roku, stał się patronem mostów, spowiedzi i ochrony przed powodzią, dlatego jego posągi stawiano przy mostach i na placach w całym kraju — także tam, gdzie z żadnym konkretnym mostem nie miał bezpośredniego związku.

Co przedstawia posąg na placu?

Rzeźba ukazuje świętego w długiej i krótkiej szacie z koronkowym obszyciem, w futrzanym płaszczu spiętym pod szyją, w birecie na głowie, z krótką brodą i włosami do ramion. Nad głową widnieje metalowy nimb z pięcioma sześcioramiennymi gwiazdami — nawiązanie do legendy o gwiazdach, które miały pojawić się nad rzeką w miejscu jego śmierci. Prawa noga świętego jest wysunięta do przodu, głowa przechylona w lewo, a w obu dłoniach trzyma krucyfiks. Sama figura mierzy około 170 cm wysokości i stoi na cokole wysokości około 180 cm, osadzonym na kwadratowej podstawie o boku 86 cm.

Jaka jest historia pomnika?

Data 1744 wyryta na cokole (w formie rzymskiej liczby) wskazuje rok powstania posągu. Prawie sto lat później, jak głosi kolejny napis na pomniku, 27 kwietnia 1842 roku figurę przeniesiono i ponownie ustawiono na obecnym miejscu — praktyka typowa dla wielu czeskich pomników tego okresu, gdy zmieniał się układ urbanistyczny placów i ulic. Dziś posąg figuruje w czeskim rejestrze zabytków (Památkový katalog) jako obiekt objęty ochroną konserwatorską.

Gdzie dokładnie stoi posąg?

Figura znajduje się pośród drzew na środku Bělobranského náměstí, placu w dzielnicy Bílé Předměstí w Pardubicach. Nazwa placu i dzielnicy nawiązuje do dawnej Bílej brány (Białej Bramy) — miejskiej bramy fortyfikacyjnej, która dziś już nie istnieje, ale zostawiła swój ślad w nazewnictwie tej części miasta. To spokojne, kameralne miejsce, mijane raczej przez mieszkańców niż masowo odwiedzane przez turystów, dzięki czemu można obejrzeć pomnik bez tłoku.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał posąg na Bělobranském náměstí? Datę 1744 odczytać można z inskrypcji na cokole pomnika.

Czy posąg zawsze stał w tym samym miejscu? Nie — napis na pomniku informuje, że 27 kwietnia 1842 roku figurę przeniesiono i ponownie ustawiono na obecnej lokalizacji.

Z jakiego materiału wykonano rzeźbę? Posąg wyrzeźbiono w piaskowcu.

Dlaczego św. Jan Nepomucki jest patronem mostów? Ponieważ zginął, topiąc się w Wełtawie w 1393 roku, jego kult związano z wodą i mostami, a jego wizerunki stawiano przy przeprawach i na placach w całych Czechach jako ochronę przed powodzią i nieszczęściami.

Czy pomnik jest chroniony jako zabytek? Tak, figura jest wpisana do czeskiego rejestru zabytków (Památkový katalog).