Statue of Emperor Joseph II. in Hostinné

Pomnik cesarza Józefa II w Hostinném stoi w niewielkim parku przed budynkiem gimnazjum, tuż przy głównym placu tego niewielkiego miasta w powiecie Trutnov, w regionie Hradec Králové. To jeden z wielu pomników upamiętniających habsburskiego władcę, jakie stawiano w miastach dawnych Sudetów na przełomie XIX i XX wieku, a jego burzliwa historia – usunięcie, ukrycie i powrót – czyni go czymś więcej niż tylko kamienną rzeźbą.

Kto stoi za budową pomnika?

Inicjatorem postawienia pomnika był miejscowy notariusz František Josef Auer. Wykonanie rzeźby powierzono wiedeńskiemu rzeźbiarzowi akademickiemu Georgowi (Jiřímu) Leisekowi (1869–1936), którego sygnatura „LEJSEK" widnieje do dziś na cokole. Do wykonania figury użyto marmuru karraryjskiego – szlachetnego kamienia sprowadzanego z Włoch, typowego dla reprezentacyjnych pomników tamtej epoki.

Kiedy odsłonięto pomnik i dlaczego akurat w Hostinném?

Uroczyste odsłonięcie odbyło się 24 czerwca 1906 roku. Wybór Hostinné nie był przypadkowy – miasto chciało w ten sposób uhonorować cesarza Józefa II, który odwiedził je aż czterokrotnie za swojego życia. Pomnik miał też ogólniejszy wymiar: przypominał o reformach epoki oświeconego absolutyzmu, z którymi kojarzono panowanie tego władcy w całej monarchii habsburskiej.

Co spotkało pomnik po rozpadzie Austro-Węgier?

Los pomnika odzwierciedla burzliwe zmiany polityczne regionu w XX wieku. Już w 1921 roku, a więc krótko po powstaniu niepodległej Czechosłowacji, monument najpierw zasłonięto drewnianą obudową, a następnie usunięto z przestrzeni publicznej jako symbol nieistniejącego już cesarstwa. W przeciwieństwie do wielu podobnych rzeźb w regionie, które trafiły na złom lub zostały zniszczone, figura Józefa II ocalała – przewieziono ją do pobliskiego Fořtu i umieszczono w parku miejscowego zamku, gdzie spędziła kolejne dekady z dala od oczu mieszkańców.

Kiedy pomnik wrócił na swoje miejsce?

Dopiero w 1999 roku, dziesięć lat po aksamitnej rewolucji, pomnik wrócił na pierwotną lokalizację w parku przed gimnazjum w Hostinném. Powrót rzeźby był częścią szerszego procesu ponownego odkrywania i pielęgnowania wielokulturowego dziedzictwa czeskiego pogranicza, obejmującego także pamiątki po dawnej niemieckojęzycznej ludności regionu. Od 2000 roku pomnik figuruje jako chroniony zabytek kultury.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik?

Rzeźba stoi na wysokości około 354 metrów n.p.m., w niewielkim parku przy gimnazjum, niedaleko centralnego placu Hostinnégo, w powiecie Trutnov (region Hradec Králové).

Najczęstsze pytania

Kto wykonał pomnik cesarza Józefa II w Hostinném? Rzeźbę wykonał wiedeński akademicki rzeźbiarz Georg (Jiří) Leisek, którego podpis „LEJSEK" znajduje się na cokole. Pomnik powstał z marmuru karraryjskiego.

Dlaczego pomnik usunięto z Hostinnégo? W 1921 roku, po rozpadzie monarchii austro-węgierskiej, pomnik zdjęto jako symbol nieistniejącego już cesarstwa i przewieziono do parku zamkowego w pobliskim Fořcie, gdzie pozostał przez kilkadziesiąt lat.

Kiedy pomnik wrócił na swoje pierwotne miejsce? Rzeźba wróciła do parku przed gimnazjum w Hostinném w 1999 roku, a od 2000 roku jest wpisana na listę chronionych zabytków kultury.

Ile razy Józef II odwiedził Hostinné? Według miejscowej tradycji cesarz odwiedził miasto czterokrotnie, co było jednym z powodów wzniesienia mu tu pomnika.