St. Michael's Church in Jircháře

Kościół św. Michała w Jirchářích to niewielka, ale niezwykle warstwowa architektonicznie świątynia na praskim Nowym Mieście, stojąca przy uliczce V Jirchářích, kilka kroków od Teatru Narodowego. Dziś służy jako siedziba czesko-słowacko-angielskiej wspólnoty Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Czechach, choć jej historia sięga znacznie głębiej niż obecna funkcja.

Skąd wzięła się ta okolica i pierwszy kościół?

Osada przy dzisiejszej ulicy V Jirchářích powstała już w XII wieku za sprawą benedyktynów z klasztoru w Kladrubach — zgodnie z dokumentem fundacyjnym księcia Władysława z 1115 roku mnisi osiedlili tu kolonistów i założyli osadę zwaną Opatovice. To właśnie dla tej niewielkiej społeczności powstał pierwotny, romański kościółek parafialny, który stał się zalążkiem dzisiejszej budowli.

Jak zmieniała się bryła kościoła na przestrzeni wieków?

Kolejne stulecia przyniosły kościołowi serię przebudów, przez co jego architektura nie jest dziś jednolita. W drugiej połowie XIV wieku pierwotny, romański kościółek ustąpił miejsca budowli wczesnogotyckiej — z wieżą od zachodu, prostokątną nawą i nietypowym, trapezowym prezbiterium o asymetrycznym sklepieniu. W 1387 roku dobudowano od północy kolejną, sklepioną nawę, a w 1511 roku zasklepiono przestrzeń nawy głównej i południowej. Druga połowa XVI wieku przyniosła renesansowy szczyt w formie łuku nad północnym przedsionkiem. Najbardziej widoczną dziś zmianą jest barokowa przebudowa z lat 1717–1722, kiedy dostawiono obecną wieżę oraz barokową kaplicę.

Co jest architektonicznie najbardziej charakterystyczne?

Znawcy zwracają uwagę przede wszystkim na wąską, wysoką, gotycką wieżyczkę sygnaturkową nad prezbiterium oraz na murowany, sklepiony korytarz wsparty na jednym dużym łuku — element rzadko spotykany w praskich kościołach tej wielkości. To właśnie połączenie gotyckiego szkieletu, renesansowych detali i barokowych dodatków nadaje świątyni jej charakterystyczny, niejednorodny wygląd.

Jak kościół zmieniał wyznanie na przestrzeni dziejów?

Świątynia była miejscem kultu protestanckiego aż do 1621 roku, kiedy to — w następstwie klęski stanów czeskich pod Białą Górą — przeszła pod kontrolę Kościoła katolickiego. W 1787 roku zniesiono ją jako kościół parafialny, jednak już trzy lata później, w 1791 roku, wykupili ją niemieccy ewangelicy augsburskiego wyznania i przywrócili jej funkcję sakralną — tym razem protestancką, która przetrwała do dziś. Obecnie gromadzi się w nim wielojęzyczna, czesko-słowacko-angielska wspólnota Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Czechach.

Gdzie dokładnie znaleźć kościół i co warto wiedzieć zwiedzającym?

Kościół stoi na Nowym Mieście, przy niewielkiej uliczce V Jirchářích, w bezpośrednim sąsiedztwie Teatru Narodowego i nabrzeża Wełtawy — lokalizację łatwo połączyć ze zwiedzaniem centrum Pragi. Obiekt wpisany jest na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej, a jego skromna, nierzucająca się w oczy bryła kontrastuje z bogatą, wielowiekową historią przebudów.

Najczęstsze pytania

Jak daleko jest kościół od Teatru Narodowego? Kościół znajduje się dosłownie kilka kroków od Teatru Narodowego, przy ulicy V Jirchářích na praskim Nowym Mieście.

Jakiego wyznania jest dziś kościół? Jest to świątynia ewangelicka — siedziba czesko-słowacko-angielskiej wspólnoty Ewangelickiego Kościoła Augsburskiego Wyznania w Czechach.

Czy kościół zawsze był protestancki? Nie. Pierwotnie był kościołem katolickim (parafialnym od XII wieku), protestanckim stał się dopiero po 1791 roku, po tym jak wcześniej — od 1621 do końca XVIII wieku — należał do Kościoła katolickiego.

Co jest najbardziej charakterystyczne w architekturze kościoła? Wąska, wysoka, gotycka wieżyczka sygnaturkowa nad prezbiterium oraz sklepiony korytarz wsparty na dużym murowanym łuku, a także niejednolity styl będący wynikiem kolejnych przebudów od gotyku po barok.

Czy kościół jest zabytkiem? Tak, jest wpisany na listę kulturowych zabytków Republiki Czeskiej.