Brama Floriańska

Brama Floriańska to gotycka wieża bramna, która od północy domyka perspektywę ulicy Floriańskiej w Krakowie. Była główną bramą średniowiecznego miasta i jako jedyna z ośmiu bram w obwodzie dawnych murów przetrwała do dziś. Razem z Barbakanem i odcinkiem murów z basztami tworzy najlepiej zachowaną część krakowskich fortyfikacji.

Jak wygląda Brama Floriańska?

Dolną część budowli stanowi kamienna wieża, niemal kwadratowa w rzucie. Pod koniec XV wieku nadbudowano ją ceglaną kondygnacją z machikułami, czyli wysuniętymi gankami obronnymi. Całość wieńczy barokowy hełm, który brama otrzymała po zniszczeniach z czasów najazdu szwedzkiego. Wysokość budowli wynosi około 34 m. Przez wieżę prowadzi przejazd nakryty ostrołukowym sklepieniem. Dawniej zamykały go drewniane wrota od strony miasta i opuszczana krata od zewnątrz.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa pochodzi od kościoła św. Floriana na Kleparzu, który stoi na północ od bramy, przy początku Drogi Królewskiej. Święty Florian patronuje bramie do dziś: jego barokowa płaskorzeźba zdobi elewację zwróconą ku Staremu Miastu.

Jak stara jest brama?

Kraków zaczęto umacniać w XIII wieku, najpierw wałami z drewna i ziemi. Za panowania Wacława II powstawały już mury kamienne, a na początku XIV wieku murowany pierścień otaczał całe miasto. Brama Floriańska pojawia się w dokumentach po raz pierwszy w 1307 roku. W XIV wieku miała postać wysokiej kamiennej wieży z czworobocznym przedbramiem. Ceglane piętro dobudowano, gdy przed bramą wznoszono Barbakan.

Dlaczego była tak ważna?

Brama leżała na Drodze Królewskiej. Trasa zaczynała się przy kolegiacie św. Floriana, wiodła przez Barbakan i bramę, dalej ulicą Floriańską na Rynek Główny i kończyła się na Wawelu. Ciągnęły nią orszaki koronacyjne, królewskie pogrzeby i poselstwa z zagranicy. W czasach nowożytnych brama stała się przede wszystkim reprezentacyjnym wejściem do stolicy, a jej obronna rola zeszła na drugi plan.

Co warto zauważyć na bramie?

• Orła piastowskiego od strony Plant – płaskorzeźbę wykonaną w 1882 roku według projektu Jana Matejki.
• Płaskorzeźbę św. Floriana od strony ulicy Floriańskiej.
• Ołtarzyk Matki Boskiej Piaskowej w przejeździe, przeniesiony tu w 1835 roku z „szyi”, która łączyła bramę z Barbakanem.
• Kaplicę Czartoryskich na piętrze, z neogotyckim balkonem projektu Karola Kremera, wychodzącym na ulicę Floriańską.

Jak brama przetrwała rozbiórkę murów?

Na mocy dekretu cesarza Franciszka II z 1806 roku Kraków rozebrał większość swoich obwarowań. Fragment przy Bramie Floriańskiej ocalał dzięki Feliksowi Radwańskiemu, architektowi i senatorowi Wolnego Miasta Krakowa. Kolejne zagrożenie przyszło na początku XX wieku, gdy pod sklepieniem nie mieścił się tramwaj elektryczny. Zamiast burzyć bramę, obniżono poziom jezdni w przejeździe. Dawny poziom drogi przywrócono podczas remontu ulicy Floriańskiej w 2006 roku.

Barbakan i mury obronne

Do bramy przylega około 200-metrowy odcinek murów z trzema basztami: Pasamoników, Stolarską i Ciesielską. Na północ od bramy stoi Barbakan – warownia z lat 1498–1499, najmocniejszy element miejskich umocnień. To jeden z trzech gotyckich barbakanów, jakie przetrwały w Europie. Z bramą łączyła go umocniona „szyja”, rozebrana w XIX wieku.

Najczęstsze pytania

Gdzie stoi Brama Floriańska? Na północnym końcu ulicy Floriańskiej, przy ulicy Pijarskiej, na styku Starego Miasta i Plant.

Ile ma wysokości? Około 34 m.

Czy to jedyna zachowana brama Krakowa? Tak. Z ośmiu bram w obwodzie średniowiecznych murów do dziś stoi tylko ta.

Czy można wejść do środka? Barbakan oraz mury obronne z bramą i gankiem straży należą do Muzeum Krakowa i w sezonie są udostępniane zwiedzającym. Z ganku przez otwory strzelnicze widać Planty.

Jak dojść do bramy z Rynku Głównego? Wystarczy iść ulicą Floriańską prosto na północ – brama zamyka jej wylot.

Co zobaczyć zaraz obok? Barbakan za bramą, baszty i mury przy ulicy Pijarskiej oraz Planty, zielony pas otaczający Stare Miasto.