Plac Jana Matejki w Krakowie

Plac Jana Matejki to jeden z najbardziej znanych placów północnej części krakowskiego Starego Miasta, położony na Kleparzu, między ulicami Basztową i Warszawską. Stoi tu pomnik Grunwaldzki, a w sąsiedztwie zaczyna się Droga Królewska prowadząca ku Wawelowi.

Skąd wzięła się nazwa placu?

Plac otrzymał obecną nazwę w 1882 roku, na cześć malarza Jana Matejki, który w tym samym roku został honorowym obywatelem Krakowa. To dość rzadki przypadek, gdy plac nazwano na cześć osoby jeszcze żyjącej. Dla Krakowian Matejko był artystą narodowym, a jego obrazy historyczne kształtowały wyobraźnię o przeszłości Polski, więc wybór patrona nie był przypadkowy.

Jak wyglądało to miejsce dawniej?

Teren dzisiejszego placu Matejki był wschodnią częścią rynku Kleparza, dawnego samodzielnego miasta, przyłączonego do Krakowa w 1791 roku. Stały tu ratusz i jatki, a cały obszar stanowił przedpole Barbakanu. W XIX wieku rynek podzieliły nowe gmachy: Akademii Sztuk Pięknych, szkoły miejskiej i dyrekcji kolei. Dzięki temu plac zyskał zupełnie nowy, reprezentacyjny charakter.

Pomnik Grunwaldzki — główna dominanta

Najważniejszym elementem placu jest pomnik Grunwaldzki, odsłonięty 15 lipca 1910 roku w pięćsetną rocznicę bitwy pod Grunwaldem z 1410 roku. Fundatorem był pianista Ignacy Jan Paderewski, późniejszy premier. Autorem projektu był Antoni Wiwulski. Na cokole wykuto motto „Praojcom na chwałę – braciom na otuchę”.

Oryginał nie przetrwał wojny: pomnik zniszczono w czasie okupacji niemieckiej. Obecną kopię odtworzono w 1976 roku na podstawie zachowanych szkiców i modeli. Przed pomnikiem leży płyta Grobu Nieznanego Żołnierza.

Co zobaczyć w okolicy?

• Brama Floriańska i Barbakan — kilka kroków stąd, początek Drogi Królewskiej; na północnej stronie bramy znajduje się kamienny orzeł wykuty w 1882 roku według projektu Matejki.
• Akademia Sztuk Pięknych — przy placu stoi jej gmach, przypominający, że Matejko był związany z krakowską szkołą artystyczną.
• Planty — zielony pierścień otaczający Stare Miasto, idealny na krótki spacer.
• Stary Kleparz — jeden z najstarszych targów miejskich w Krakowie, tuż obok.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leży plac Matejki? Na Kleparzu, tuż za północnym odcinkiem Plant, między Basztową a Warszawską.

Co upamiętnia pomnik na placu? Zwycięstwo wojsk polsko-litewskich w bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku. Odsłonięto go w 1910 roku, a po zniszczeniu w czasie wojny odtworzono w 1976 roku.

Kto ufundował pomnik? Ignacy Jan Paderewski, pianista i późniejszy mąż stanu. Rzeźbił go Antoni Wiwulski.

Czy plac jest dobrym punktem wyjścia na zwiedzanie? Tak. Stąd łatwo dojść pieszo do Bramy Floriańskiej, Barbakanu i Rynku Głównego, więc plac świetnie nadaje się na początek spaceru Drogą Królewską.

Czy warto tu przyjść, nawet bez planu zwiedzania? Tak. Plac jest otwarty, przestronny i dobrze skomunikowany. Wystarczy chwila, by obejrzeć pomnik, a okolica zachęca do dalszego spaceru po Plantach i Starym Mieście.

Dlaczego warto się tu zatrzymać?

To miejsce łączy historię targowiska, pamięć o wielkim malarzu i symbol zwycięstwa sprzed ponad sześciu wieków. Pomnik, historyczne gmachy i bliskość Plant sprawiają, że plac jest jednocześnie atrakcją historyczną i naturalnym punktem orientacyjnym podczas zwiedzania północnej części Krakowa.