Bazylika św. Brygidy w Gdańsku

Bazylika św. Brygidy w Gdańsku to jedna z najważniejszych świątyń Starego Miasta, a zarazem miejsce, które dla wielu Polaków jest symbolem Solidarności. Gotycki ceglany kościół stoi w pobliżu kościoła św. Katarzyny i łączy w sobie średniowieczną historię, wojenne zniszczenia oraz współczesną sztukę bursztynu.

Jak zaczęła się historia kościoła?

Początki świątyni sięgają połowy XIV wieku, kiedy w tym miejscu powstała kaplica pokutna pod wezwaniem św. Marii Magdaleny. Z kaplicą wiąże się też pamięć o orszaku żałobnym św. Brygidy Szwedzkiej, którego ciało w 1374 roku przewożono przez Gdańsk. Pod koniec XIV wieku do miasta sprowadzono siostry brygidki, a przy klasztorze wzniesiono większy kościół. Powstał jako budowla z cegły, w stylu gotyckim, z trzema nawami.

Co przetrwało burze dziejów?

Kościół wielokrotnie przechodził przebudowy. W okresie nowożytnym zyskał barokowe elementy, w tym wieżę. W XX wieku świątynię dotknęły kolejne nieszczęścia: w 1945 roku została ciężko zniszczona, a pożary w 1957 i 1969 roku pogłębiły ruinę. Zawaliła się wtedy duża część dachu i sklepień. Dopiero w 1970 roku władze przekazały ruiny diecezji, a proboszczem został ksiądz Henryk Jankowski. Odbudowa w latach 70. przywróciła bryle kościoła dawną postać.

Dlaczego nazywa się go kościołem Solidarności?

W sierpniu 1980 roku, w czasie strajków w Stoczni Gdańskiej, parafia stała się wsparciem dla robotników. Po wprowadzeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku świątynia zamieniła się w jeden z ważniejszych ośrodków oporu wobec władz komunistycznych. Odprawiano tu msze za ojczyznę, organizowano pomoc dla internowanych i ich rodzin, a wnętrza stały się miejscem pamięci o represjonowanych. Dlatego bazylika jest dziś nazywana sanktuarium Solidarności. W 1991 roku nadano jej tytuł bazyliki mniejszej.

Co zobaczyć w środku?

Największą atrakcją wnętrza jest monumentalny Bursztynowy Ołtarz Ojczyzny w prezbiterium, zaprojektowany przez profesora Stanisława Radwańskiego i bursztynnika Mariusza Drapikowskiego. Odsłonięto go w grudniu 2017 roku, a jego centrum stanowi kopia wizerunku Matki Bożej Jasnogórskiej. Bursztyn, tak silnie kojarzony z Gdańskiem, nadaje wnętrzu ciepłą, złocistą barwę. Warto też zwrócić uwagę na ceglaną architekturę oraz na elementy upamiętniające ofiary reżimu i bohaterów Solidarności.

Jak zaplanować zwiedzanie?

Bazylika leży w sercu Starego Miasta, więc łatwo połączyć ją ze spacerem po okolicy, na przykład z wizytą w pobliskim kościele św. Katarzyny. Dojście ze stacji Gdańsk Główny zajmuje kilkanaście minut pieszo. Wchodząc do środka, należy pamiętać, że to czynna świątynia: obowiązuje cisza i stosowny ubiór, a podczas nabożeństw zwiedzanie bywa ograniczone.

Najczęstsze pytania

Czy bazylika ma związek ze św. Brygidą? Tak, kościół nosi imię św. Brygidy Szwedzkiej, a w jego historii ważną rolę odegrał klasztor brygidek.

Czy w środku jest bursztynowy ołtarz? Tak, to jeden z najbardziej charakterystycznych elementów wnętrza, odsłonięty w 2017 roku.

Dlaczego jest tu tak wiele pamiątek po Solidarności? Parafia wspierała strajkujących w 1980 roku i działaczy podziemia w czasie stanu wojennego, dlatego jej wnętrza przechowują pamięć o tamtych latach.