Archikatedra Oliwska

Archikatedra Oliwska (Bazylika Archikatedralna Trójcy Świętej) to jedna z najważniejszych świątyń Gdańska i jednocześnie jeden z najbardziej znanych zabytków sakralnych polskiego wybrzeża. Stoi w dzielnicy Oliwa, w sąsiedztwie dawnego klasztoru cystersów i zielonego parku, który zachęca do spaceru przed lub po zwiedzaniu. Od 2017 roku obiekt ma status Pomnika historii.

Jak powstała archikatedra w Oliwie?

Początki tego miejsca sięgają końca XII wieku. W 1186 roku książę pomorski Sambor I ufundował w Oliwie klasztor cystersów, a wraz z nim zaczęła się historia świątyni. Zakonnicy przynieśli na Pomorze kulturę rolną, młyny i spichlerze, żyjąc według zasady „ora et labora", czyli „módl się i pracuj". Przez kolejne stulecia opactwo rozwijało się, a kościół wielokrotnie odbudowywano i przekształcano po zniszczeniach i pożarach. Konsekracja obecnego kościoła odbyła się w 1594 roku.

W XX wieku znaczenie świątyni wzrosło. W 1976 roku papież Paweł VI nadał jej godność bazyliki mniejszej, a w 1992 roku Jan Paweł II ustanowił archidiecezję gdańską z siedzibą w Oliwie i podniósł kościół do rangi archikatedry. Obecnie należy do dekanatu Gdańsk Oliwa i leży przy ulicy biskupa Edmunda Nowickiego.

Co zobaczyć w środku?

Największą sławą cieszą się oliwskie organy. Instrument powstawał w latach 1763–1788 i imponuje rozmachem: ma 83 głosy, około 5100 piszczałek, trzy manuały i pedał, a także mechaniczną trakturę i czternaście klinowych miechów. Za jego budowę odpowiadał zakonnik i organmistrz Johann Wilhelm Wulff, znany jako brat Michał. Barokowa, bogato zdobiona szafa organowa z ruchomymi figurami aniołów to element, który przyciąga wzrok już od wejścia.

Wnętrze kościoła zachwyca także długą, smukłą nawą, sklepieniami i licznymi ołtarzami z różnych epok. Gotycka bryła i późniejsze rokokowe dodatki tworzą ciekawy zestaw stylów, który pokazuje, jak zmieniała się świątynia na przestrzeni wieków.

Koncerty organowe

Przez cały rok w archikatedrze odbywają się koncerty organowe i prezentacje instrumentu. To właśnie one są głównym powodem, dla którego odwiedza ją każdego roku bardzo wielu gości. Warto sprawdzić terminy przed wizytą i przyjść trochę wcześniej, aby zająć dobre miejsce, bo muzyka w tak dużym, rezonującym wnętrzu robi duże wrażenie.

Co jeszcze zwiedzić w okolicy?

Dawny klasztor, dziś związany z Gdańskim Seminarium Duchownym, mieści zbiory Muzeum Diecezjalnego. W sąsiedztwie leży park oliwski, idealny na spokojny spacer po zwiedzaniu świątyni. Oliwa jest dobrze skomunikowana z centrum Gdańska i Sopotu, więc archikatedrę łatwo połączyć z całodniową wycieczką po Trójmieście.

Najczęstsze pytania

Czy archikatedra jest wpisana na listę zabytków? Tak, od 2017 roku ma status Pomnika historii.

Kto zbudował słynne organy? Instrument powstał w XVIII wieku, a jego twórcą był cysterski organmistrz Johann Wilhelm Wulff, czyli brat Michał.

Czy odbywają się tu koncerty? Tak, koncerty organowe są organizowane przez cały rok, dlatego warto sprawdzić aktualny program przed przyjazdem.

Ile czasu przeznaczyć na wizytę? Na spokojne obejrzenie wnętrza wystarczy około godziny, a jeśli chcesz dodać koncert, muzeum i spacer po parku, zaplanuj pół dnia.

Czy to kościół czynny? Tak, to czynna archikatedra, więc podczas nabożeństw zwiedzanie bywa ograniczone, a w świątyni obowiązuje spokój i stosowny ubiór.