Katedra w Pelplinie

Katedra w Pelplinie to Bazylika Katedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – jedna z największych świątyń gotyku ceglanego w Polsce i serce dawnego zespołu klasztornego cystersów. Od 1824 roku jest siedzibą miejscowego biskupa, a dla wielu podróżnych to główny powód, by zatrzymać się w niewielkim Pelplinie na Kociewiu.

Jak powstała katedra w Pelplinie?

Cystersi przybyli w to odludne miejsce jeszcze przed 1300 rokiem, zaproszeni przez pomorskiego księcia. Kościół klasztorny wznoszono bardzo powoli, przez blisko 250 lat, a pierwotny zamysł architektoniczny z XIII wieku realizowano wyjątkowo konsekwentnie. Dzięki temu budowla ma spójną, harmonijną bryłę, w której widać inspiracje gotykiem angielskim, a nie proste naśladownictwo wzorców niemieckich.

Po latach klasztor zmienił swoje przeznaczenie. W 1824 roku świątynia stała się katedrą, ale do dziś zachowała się także część zabudowań poklasztornych, skupionych wokół czworobocznego wirydarza. Cały zespół pocysterski wpisuje się w krajobraz miasteczka i warto potraktować go jako całość, nie tylko jako samą nawę.

Co zobaczyć w środku?

Wnętrze zachwyca bogactwem wystroju z XV–XVIII wieku. Uwagę przyciąga przede wszystkim monumentalny, 25-metrowy ołtarz główny z lat 1623–1624. Ma pięć kondygnacji i uchodzi za największy barokowy ołtarz w tej części Europy, a jego złocenia robią wrażenie nawet na tle ceglanych, surowych ścian.

Poza ołtarzem głównym w katedrze znajdziesz:

• liczne ołtarze boczne,
• zespół stalli, czyli rzeźbionych miejsc dla zakonników,
• ambonę,
• dwa duże instrumenty organowe – romantyczny i barokowy.

Miłośnicy muzyki powinni sprawdzić, czy w czasie wizyty odbywa się koncert lub nabożeństwo z oprawą organową, bo wnętrze ma bardzo dobrą akustykę dla takich wydarzeń.

Czy katedra w Pelplinie jest duża?

Tak. To druga co do wielkości ceglana świątynia w Polsce, po bazylice Mariackiej w Gdańsku. Skala budowli widoczna jest już z daleka, a w środku dopiero uświadamiasz sobie wysokość nawy i ciężar ceglanej konstrukcji. Poświęć na zwiedzanie co najmniej godzinę, jeśli chcesz spokojnie obejrzeć ołtarze, stalle i detale rzeźbiarskie.

Biblia Gutenberga w Pelplinie

Z Pelplinem wiąże się też wyjątkowy skarb: jedyna w Polsce Biblia Gutenberga. Przechowywana jest w bibliotece pelplińskiego Wyższego Seminarium Duchownego, a nie w samej katedrze, więc jej obejrzenie wymaga osobnego zorganizowania. Egzemplarz kupił w XV wieku biskup chełmiński Mikołaj Chrapicki dla franciszkanów w Lubawie, a do Pelplina trafił w 1833 roku. Jeśli interesujesz się historią książki, warto zaplanować wizytę tak, aby połączyć katedrę z tym tematem.

Dla kogo jest to miejsce?

• Miłośnicy architektury – to podręcznikowy przykład gotyku ceglanego z wpływami angielskimi.
• Fani sztuki sakralnej – ołtarze, stalle i ambona pokazują kilka epok.
• Rodziny i grupy – spokojny spacer wokół wirydarza to dobra przerwa w trasie po Pomorzu.
• Melomani – dwa organy to dobry pretekst, by sprawdzić program wydarzeń.

Najczęstsze pytania

Czy to prawdziwa katedra? Tak, od 1824 roku jest siedzibą biskupa, a jednocześnie ma rangę bazyliki.

Kto ją zbudował? Cystersi, którzy osiedlili się tu przed 1300 rokiem, a budowa trwała blisko 250 lat.

Jak wysoki jest ołtarz główny? Ma 25 metrów i pięć kondygnacji.

Gdzie jest Biblia Gutenberga? W bibliotece seminarium duchownego w Pelplinie, nie w katedrze.

Ile czasu zająć na zwiedzanie? Około godziny na katedrę, więcej, jeśli chcesz obejść cały zespół poklasztorny i miasteczko.

Pelplin to niewielki ośrodek, ale jego katedra należy do najważniejszych zabytków północnej Polski. Jeśli jedziesz przez Pomorze, zrób tu przystanek.