Solar Thermoelectric Energy Laboratory

Solar Thermoelectric Energy Laboratory (hiszp. Laboratorio de Energía Solar Termoeléctrica) to niedokończona i opuszczona instalacja badawcza na południowym wybrzeżu Teneryfy, w gminie Granadilla de Abona, w pobliżu miejscowości El Médano. Nad plażami i wydmami tej części wyspy górują szkielety masywnych czasz o średnicy 26 metrów, które miały skupiać promieniowanie słoneczne za pomocą ruchomego układu luster. Dziś to jeden z bardziej charakterystycznych opuszczonych obiektów Wysp Kanaryjskich, dobrze widoczny z okolicznych dróg, choć niedostępny do zwiedzania od środka.

Do czego miała służyć ta instalacja?

Projekt zakładał wykorzystanie skoncentrowanej energii słonecznej jednocześnie do produkcji prądu i wodoru. Pomysł opierał się na eksperymentalnym procesie chemicznym, w którym zgromadzoną energię cieplną planowano magazynować w postaci metanolu — rozwiązanie, które w razie powodzenia pozwoliłoby przechowywać energię słoneczną znacznie dłużej niż w klasycznych akumulatorach. Każda z planowanych czasz miała działać jako niezależny moduł badawczy, śledząc ruch słońca po niebie dzięki systemowi luster zamontowanych na ruchomej konstrukcji.

Jak wyglądał plan budowy?

Pierwszy etap inwestycji, wyceniony na około 5 milionów euro, sfinansowano z dotacji hiszpańskiego Ministerstwa Przemysłu przyznanej w 2007 roku. Prace budowlane ruszyły w 2008 roku. Drugi etap, obejmujący pełne uruchomienie instalacji na skalę przemysłową, miał kosztować już około 111 milionów euro — kwotę nieporównywalnie większą, co pokazuje, jak ambitny i kosztowny był to eksperyment energetyczny jak na owe czasy.

Dlaczego budowa nigdy nie została ukończona?

Instalację wzniesiono na terenie rolnym, bez wymaganych zezwoleń urbanistycznych — to właśnie ten brak formalności okazał się przyczyną upadku projektu. Budowę wstrzymywano trzykrotnie z powodów administracyjnych, aż w 2009 roku prace przerwano ostatecznie. Firma odpowiedzialna za realizację pozwała później rząd Wysp Kanaryjskich, domagając się odszkodowania w wysokości 50 milionów euro (naliczanego od 9 lutego 2009 roku) oraz dodatkowych 40 milionów euro z tytułu poniesionych strat. Sąd oddalił ten pozew w 2013 roku, zamykając prawny rozdział sporu, ale pozostawiając konstrukcję na trwałe w stanie niedokończonym.

Jak wygląda miejsce dziś?

Czasze stoją bez nadzoru, w stanie postępującej degradacji, a wejście na teren obiektu wiąże się z ryzykiem — konstrukcja nie jest zabezpieczona ani przystosowana do zwiedzania. Mimo to widok trzech gigantycznych luster wśród suchego, wulkanicznego krajobrazu przyciąga fotografów i osoby zainteresowane opuszczonymi obiektami przemysłowymi. W bazie Wikidata obiekt figuruje jako „abandoned dish structure" — porzucona konstrukcja czaszowa.

Jak dojechać na miejsce?

Laboratorium leży tuż przy wybrzeżu, niedaleko El Médano, popularnej miejscowości surferskiej na południu Teneryfy. Najwygodniej dojechać samochodem — w samym El Médano znajdują się miejsca parkingowe. Alternatywą jest autobus linii 411, którego przystanek znajduje się w odległości spacerowej od instalacji.

Najczęstsze pytania

Czym jest Solar Thermoelectric Energy Laboratory? To niedokończona instalacja badawcza z 2008 roku, zaprojektowana do produkcji energii elektrycznej i wodoru ze skoncentrowanego światła słonecznego, dziś opuszczona i widoczna jako wielkie czasze na wybrzeżu w gminie Granadilla de Abona.

Dlaczego budowa została przerwana? Obiekt wzniesiono bez wymaganych pozwoleń urbanistycznych na terenie rolnym. Po trzech wstrzymaniach prac budowę zatrzymano ostatecznie w 2009 roku, a spór prawny między inwestorem a władzami regionu zakończył się w 2013 roku oddaleniem pozwu.

Czy można wejść do środka? Teren nie jest oficjalnie udostępniony ani zabezpieczony, więc wejście odbywa się na własne ryzyko.

Jak dojechać do laboratorium z El Médano? Można dojechać samochodem (parking w El Médano) lub autobusem linii 411, którego przystanek leży w zasięgu krótkiego spaceru od instalacji.