Socha sv. Jana Nepomuckého v Miroslavských Knínicích

Socha świętego Jana Nepomucena w Miroslavskich Knínicach to XIX-wieczna piaskowcowa figura stojąca w centrum niewielkiej wsi na Morawach, tuż przy moście na potoku Našiměřický. Nie jest to zabytek, dla którego warto planować osobną wycieczkę, ale jej historia — spisana wprost na cokole — opowiada o osobistym losie fundatorki i lokalnej tradycji kamieniarskiej sprzed niemal dwustu lat.

Gdzie stoi i jak wygląda?

Rzeźba znajduje się w centrum Miroslavskich Knínic, po południowej stronie mostu przez potok Našiměřický (współrzędne ok. 48,977°N, 16,321°E). Wykonana jest z piaskowca i osadzona na kamiennym cokole. Przedstawia świętego Jana Nepomucena w stroju kanonika, z aureolą złożoną z pięciu gwiazd — atrybutem, który w Czechach i na Morawach od wieków wiąże się z jego rolą jako świętego dochowującego tajemnicy spowiedzi.

Kto ufundował pomnik i dlaczego?

Napis na przedniej ścianie cokołu głosi, w oryginalnej, archaicznej pisowni: „Wystaweni s nakladem Eleonory Curdowe ke cti a chwale Boží a spaseni dusší gegí 1838" — czyli „Wzniesiona kosztem Eleonory Čurdowej ku czci i chwale Bożej oraz zbawieniu jej duszy, 1838". Fundatorka, Eleonora Čurdová (ok. 1771–1842), mieszkała we wsi. Według przekazów związanych z pomnikiem postawiła figurę w kontekście trudnego osobistego losu — w młodości wyszła za znacznie starszego wdowca, nie wnosząc posagu, a po jego śmierci była już zbyt stara, by kolejne małżeństwo mogło przynieść jej dzieci. Fundowanie religijnego pomnika było w tamtych czasach częstym sposobem wyrażenia wdzięczności, pokuty albo prośby o łaskę.

Kto wykonał rzeźbę?

Autorem statuy jest kamieniarz Jakub Majer z pobliskiej Nové Vsi. To ten sam rzemieślnik, który już w 1820 roku wykonał dla wsi krzyż przydrożny — figura Jana Nepomucena z 1838 roku była więc jego kolejną znaną realizacją dla tej samej społeczności, powstałą osiemnaście lat później.

Co jeszcze można odczytać na cokole?

Oprócz głównej dedykacji na przedniej ścianie, boczna część cokołu nosi inskrypcję modlitewną — prośbę skierowaną do świętego o wstawiennictwo. Połączenie dedykacji fundatorki z modlitwą było typowe dla przydrożnych kapliczek i figur na czeskiej i morawskiej wsi, które miały służyć zarówno jako pomnik osobisty, jak i miejsce modlitwy dla mieszkańców i podróżnych.

Czy pomnik jest chroniony?

Tak. Socha jest wpisana do Centralnego Rejestru Zabytków Kultury Republiki Czeskiej pod numerem 29203/7-6575. W 2009 roku przeszła renowację przeprowadzoną przez konserwatora Alexandra Kozlova, dzięki czemu inskrypcje i detale rzeźby pozostają dziś czytelne.

Dlaczego warto się zatrzymać?

Socha św. Jana Nepomucena w Miroslavskich Knínicach to typowy przykład lokalnego dziedzictwa sakralnego — świadectwo wiary, rzemiosła kamieniarskiego i osobistej historii sprzed niemal dwóch stuleci, wciąż obecne w krajobrazie niewielkiej morawskiej wsi. Dla podróżujących przez region to dobry przystanek, by zobaczyć, jak wyglądały tradycyjne formy pobożności ludowej na czeskiej wsi.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała socha św. Jana Nepomucena w Miroslavskich Knínicach? W 1838 roku, co potwierdza data zapisana na inskrypcji na cokole.

Kto ufundował pomnik? Eleonora Čurdová, mieszkanka wsi, która wzniosła figurę ku czci Boga i dla zbawienia własnej duszy.

Kto wyrzeźbił statuę? Kamieniarz Jakub Majer z Nové Vsi, autor również krzyża postawionego we wsi w 1820 roku.

Czy pomnik jest zabytkiem? Tak, figura jest wpisana do Centralnego Rejestru Zabytków Kultury Republiki Czeskiej i była odnawiana w 2009 roku.

Gdzie dokładnie stoi socha? W centrum Miroslavskich Knínic, po południowej stronie mostu na potoku Našiměřický.