Sobór św. św. Cyryla i Metodego w Pradze

Sobór św. św. Cyryla i Metodego w Pradze to prawosławna katedra eparchii praskiej Kościoła Prawosławnego Czech i Słowacji, ale dla większości odwiedzających to przede wszystkim miejsce jednego z najbardziej dramatycznych epizodów II wojny światowej w Czechach — krypta, w której w 1942 roku ukrywali się zamachowcy na Reinharda Heydricha.

Skąd wzięła się prawosławna katedra w barokowym kościele?

Budynek nie powstał z myślą o prawosławiu. Budowę rozpoczęto w 1730 roku według projektu Pavla Ignáca Bayera, a prace dokończyli w latach 1733–1740 Kristian Spannbruker i Kilián Ignác Dientzenhofer, przedstawiciel praskiej rodziny architektów odpowiedzialnej za większość barokowych kościołów w mieście. Przez dwa stulecia funkcjonował jako rzymskokatolicki kościół św. Karola Boromeusza, stojący na rogu ulic Resslova i Na Zderaze na praskim Nowym Mieście. Dopiero w 1933 roku rząd Czechosłowacji oddał budynek w długoletnią dzierżawę tworzącemu się Kościołowi Czechosłowackiemu, a dwa lata później, 28 września 1935 roku, w dniu świętego Wacława, konsekrowano go jako pierwszą cerkiew prawosławną w Pradze, pod wezwaniem świętych Cyryla i Metodego — twórców pisma głagolickiego i pierwszych misjonarzy chrześcijaństwa wschodniego na Morawach.

Dlaczego krypta jest miejscem pamięci narodowej?

27 maja 1942 roku czechosłowaccy spadochroniarze Jan Kubiš i Josef Gabčík dokonali zamachu na Reinharda Heydricha, zastępcę Protektora Czech i Moraw, w ramach operacji Anthropoid. Po zamachu siedmiu uczestników akcji ukryło się właśnie w podziemiach tego kościoła, licząc na dalszą konspirację. Przez kilka tygodni słyszeli z ulicy komunikaty megafonowe z listami osób rozstrzelanych w ramach niemieckich represji, a 10 czerwca dotarła do nich wiadomość o zrównaniu z ziemią wsi Lidice. Zdradzeni przez jednego ze współpracowników, 18 czerwca 1942 roku zostali otoczeni przez oddziały SS i gestapo. Po kilkugodzinnej wymianie ognia, gdy skończyła się amunicja, żołnierze odebrali sobie życie, nie chcąc dostać się w ręce Niemców.

Co można dziś zobaczyć w środku?

Wnętrze kościoła zachowało barokowy charakter — sztukaterie, freski i ołtarz odpowiadają dawnemu, katolickiemu przeznaczeniu budynku, a przed fasadą rozciąga się niewielki ogród otoczony barokowym ogrodzeniem ze zdobieniami w postaci figur aniołów. Najważniejszym punktem wizyty pozostaje jednak krypta, gdzie mieści się dziś Narodowy Pomnik Pamięci Ofiar Terroru Heydricha. Ekspozycja obejmuje oryginalne ślady walki, m.in. otwory po kulach i granatach w murach, rekonstrukcję wydarzeń z czerwca 1942 roku oraz materiały filmowe poświęcone operacji Anthropoid i jej uczestnikom.

Najczęstsze pytania

Czy sobór pełni funkcję religijną? Tak, to czynna katedra katedralna eparchii praskiej Kościoła Prawosławnego Czech i Słowacji, w której odbywają się nabożeństwa dla miejscowej parafii.

Co dokładnie wydarzyło się w krypcie? Ukrywało się w niej siedmiu uczestników operacji Anthropoid po zamachu na Reinharda Heydricha; 18 czerwca 1942 roku doszło tam do ostatniej bitwy z siłami niemieckimi, w której wszyscy zginęli.

Czy krypta jest dostępna do zwiedzania? Tak, krypta funkcjonuje jako muzeum — Narodowy Pomnik Pamięci Ofiar Terroru Heydricha — z ekspozycją historyczną i materiałami o operacji Anthropoid.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół? Na rogu ulic Resslova i Na Zderaze na praskim Nowym Mieście, w pobliżu nabrzeża Wełtawy.