Sint-Martinuskerk

Sint-Martinuskerk to kościół parafialny w Kontich, niewielkiej gminie w prowincji Antwerpia w Belgii. Świątynia stoi w centrum miejscowości i od wieków pełni funkcję głównego kościoła parafialnego, a jej romańska wieża należy do najstarszych zachowanych elementów architektury sakralnej w regionie.

Skąd wzięła się świątynia w Kontich?

Początki kościoła sięgają lat 1087–1149, kiedy fundację ufundował ród Berthoutów, ówcześni panowie na tych ziemiach. Co ciekawe, pierwotnie świątynia była poświęcona Matce Boskiej, a nie świętemu Marcinowi. Dopiero po tym, jak sąsiednia kaplica pod wezwaniem św. Marcina spłonęła, kapelania została przeniesiona właśnie do tego kościoła — i to od niej budynek przejął dzisiejsze wezwanie.

Co przetrwało od średniowiecza?

Najstarszą i najcenniejszą częścią kościoła jest wieża zachodnia, wzniesiona około 1149 roku w stylu romańskim, z jasnego kamienia. Ma trzy kondygnacje oddzielone poziomymi gzymsami. Parter przecina szeroki, półkoliście sklepiony portal ujęty w płycinę. Pierwsze piętro pozostawiono skromne, bez dekoracji, natomiast drugie ozdobiono rzędami małych arkad i pilastrami, przebitymi wąskimi otworami strzelniczymi przypominającymi blendy obronne. Najwyższa kondygnacja jest młodsza i nosi ślady nowożytnych przebudów — widać na niej potrójne rzędy arkad, typowe dla późniejszych faz prac.

Jak zmieniał się kościół na przestrzeni wieków?

W 1502 roku odnowiono prezbiterium, a w XVI wieku dodano bogato zdobione sacramentshuis — wnękę na Najświętszy Sakrament, typową dla ówczesnych Niderlandów Południowych. Rok 1572 przyniósł jednak katastrofę: kościół doszczętnie spłonął. Odbudowa ruszyła dopiero w 1604 roku i trwała do 1612 roku.

Kolejne duże zmiany przyniósł wiek XIX. W 1826 roku rozpoczęto rozbudowę świątyni w duchu klasycystycznym według projektu architekta A. D. De Wolfa. W następnym stuleciu, w 1928 roku, kościół powiększono po raz drugi — tym razem według planów Edwarda Careelsa, nadając mu w dużej mierze neogotycki charakter, który zachował się do dziś obok romańskiej wieży.

Świątynia nie ominęła też losów wojennych — podczas II wojny światowej doznała niewielkich uszkodzeń, które naprawiono po zakończeniu działań wojennych. W styczniu 2017 roku rozpoczęto kolejny etap renowacji budynku.

Co znaleziono podczas wykopalisk?

Teren wokół kościoła kryje ślady znacznie starszego osadnictwa. W 1924 roku prowadzono prace wykopaliskowe na cmentarzu przykościelnym, a w 1988 roku archeolodzy z towarzystwa AVRA odkryli na zewnątrz wieży dwa groby sprzed epoki romańskiej — świadectwo, że miejsce to pełniło funkcje sakralne na długo przed powstaniem obecnej budowli.

Najczęstsze pytania

Jak stara jest wieża kościoła w Kontich? Romańska wieża zachodnia pochodzi z około 1149 roku i jest najstarszą częścią świątyni.

Dlaczego kościół nosi wezwanie św. Marcina, skoro pierwotnie poświęcono go Matce Boskiej? Wezwanie zmieniło się po przeniesieniu tu kapelanii z sąsiedniego, spalonego kościoła pod wezwaniem św. Marcina.

Kiedy kościół spłonął i jak długo trwała odbudowa? Pożar strawił świątynię w 1572 roku, a odbudowa trwała od 1604 do 1612 roku.

Co odkryto podczas wykopalisk archeologicznych przy kościele? W 1988 roku archeolodzy z AVRA znaleźli przy wieży dwa groby sprzed epoki romańskiej, a wcześniej, w 1924 roku, prowadzono badania na przykościelnym cmentarzu.