Sharka Gord

Šárka Gord (czes. Hradiště Šárka) to wczesnośredniowieczne grodzisko w praskiej dzielnicy Liboc, ukryte wśród skał doliny Divoká Šárka. Miejsce, znane dziś głównie miłośnikom archeologii i pieszych wędrówek po praskich wąwozach, było niegdyś ważnym ośrodkiem władzy, handlu i obrony jeszcze przed powstaniem Pragi jako centrum władzy Przemyślidów.

Gdzie leży i jak dotrzeć?

Grodzisko znajduje się na dwóch skalistych wzniesieniach po obu stronach wąwozu potoku Džbán, w obrębie rezerwatu przyrody Divoká Šárka, na zachodnich obrzeżach Pragi. Mniejsza z formacji skalnych to Šestákova skála po stronie południowej, większa i bardziej masywna to Kozákova skála na północy, z przylegającym od północnego wschodu terenem zwanym Vanšova. Okolica należy do najbardziej malowniczych zakątków stolicy — strome skały, bukowe lasy i wijący się potok tworzą krajobraz zupełnie odmienny od miejskiej zabudowy, mimo że centrum Pragi dzieli od tego miejsca zaledwie kilkanaście minut jazdy. Dojście prowadzi szlakami turystycznymi biegnącymi przez dolinę Šárecké údolí, popularnymi wśród spacerowiczów i rowerzystów.

Co to za miejsce i skąd jego historia?

Skały nad potokiem Šárecký były zasiedlane już w czasach prehistorycznych — to właśnie od tego miejsca wzięła nazwę tzw. faza szárecka neolitycznej kultury ceramiki wstęgowej, jednego z najstarszych etapów osadnictwa rolniczego w Europie Środkowej. Znacznie później, prawdopodobnie już w VIII wieku, a więc jeszcze przed umocnieniem władzy Przemyślidów, na skałach powstało ufortyfikowane grodzisko. Funkcjonowało ono najpóźniej do X wieku, kiedy jego znaczenie przejęły nowe ośrodki dynastii Przemyślidów, takie jak Lewy Hradec i Praski Zamek.

Odkryte podczas badań archeologicznych przedmioty — w tym odlewane okucia metalowe z okresu awarskiego oraz monety frankijskie — świadczą o dalekosiężnych kontaktach handlowych elit rezydujących w grodzie. Sugeruje to, że Šárka pełniła nie tylko funkcję militarną, ale też była lokalnym ośrodkiem administracyjnym i handlowym, zanim tę rolę przejęła rozwijająca się Praga.

Ze względu na swoją wartość naukową i historyczną, w 1995 roku grodzisko zostało uznane przez czeski Narodowy Instytut Zabytków za Narodowy Zabytek Kultury pod nazwą Hradiště Šárka.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Dziś po dawnym grodzisku pozostały przede wszystkim naturalne formacje skalne oraz ślady wałów obronnych, czytelne dla uważnego obserwatora na tle otaczającego krajobrazu. To miejsce łączy więc wartość archeologiczną z walorami czysto krajobrazowymi — skalne ostańce, widoki na wąwóz oraz otaczające lasy przyciągają zarówno badaczy przeszłości, jak i turystów szukających kontaktu z naturą tuż przy granicach dużego miasta. Cała okolica wchodzi w skład pomnika przyrody Šárka, a jej najcenniejsze fragmenty objęto dodatkową ochroną jako małe obszary chronione.

Kiedy warto tu przyjechać?

Ze względu na charakter terenu — skaliste ścieżki i naturalne otoczenie doliny — najlepszym momentem na odwiedziny jest wiosna i lato, kiedy roślinność jest bujna, a dni długie i sprzyjające dłuższym spacerom. Jesień oferuje z kolei spokojniejszą atmosferę i mniej turystów, co dla wielu odwiedzających jest sporą zaletą przy zwiedzaniu tak kameralnego miejsca.

Najczęstsze pytania

Czym jest Šárka Gord? To wczesnośredniowieczne grodzisko obronne w dolinie Divoká Šárka w Pradze, powstałe prawdopodobnie w VIII wieku i opuszczone najpóźniej w X wieku.

Dlaczego miejsce nazywa się Šárka? Nazwa pochodzi od doliny i potoku Šárka, nad którym leży grodzisko — od tego samego miejsca nazwę wzięła też neolityczna faza szárecka kultury ceramiki wstęgowej.

Czy grodzisko jest chronione prawnie? Tak, od 1995 roku Hradiště Šárka ma status Narodowego Zabytku Kultury, a cały obszar doliny objęty jest ochroną jako pomnik przyrody.

Co znaleziono podczas badań archeologicznych? Odkryto m.in. odlewane okucia metalowe z okresu awarskiego oraz monety frankijskie, świadczące o dalekosiężnych kontaktach handlowych mieszkańców grodu.