Schellemolen, Damme

Schellemolen to biały, murowany wiatrak stojący nad Kanałem Damme (Damse Vaart), tuż przy średniowiecznym miasteczku Damme w Belgii. To jeden z symboli tej okolicy — smukła sylwetka na tle płaskiego, flamandzkiego krajobrazu, widoczna z daleka dzięki otwartej przestrzeni wokół kanału.

Skąd wzięła się nazwa i jak długa jest jej historia?

Młyn w tym miejscu ma zaskakująco długą metrykę. Pierwsze wzmianki o prawach do młyna sięgają XIII wieku — już w 1267 roku Małgorzata Konstantynopolska, ówczesna hrabina Flandrii, sprzedała prawa związane z młynem w tej okolicy. Konkretnie w miejscu, gdzie dziś stoi Schellemolen, młyn funkcjonuje nieprzerwanie od 1479 roku, choć rzecz jasna przez wieki zmieniała się jego forma i konstrukcja.

Jak wygląda obecna budowla i kiedy powstała?

Ta wersja młyna, którą można oglądać dzisiaj, pochodzi z 1867 roku. Zastąpiła ona wcześniejszy młyn typu „standard" (drewnianą konstrukcję kozłową, typową dla regionu w poprzednich stuleciach). Nowy, murowany budynek pomalowano na biało, co dziś jest jego rozpoznawalną cechą — kontrastuje z ciemnym dachem i skrzydłami, tworząc charakterystyczny, malowniczy obraz na tle zieleni i wody kanału.

Do czego służył młyn?

Schellemolen nie był zwykłym młynem zbożowym. W środku znajdowały się dwa kamienie młyńskie do mielenia zboża, ale w piwnicy działała także olejarnia — urządzenie do tłoczenia oleju z nasion oleistych, takich jak rzepak czy siemię lniane. To połączenie dwóch funkcji w jednym obiekcie było praktycznym rozwiązaniem dla lokalnej społeczności rolniczej, pozwalającym przetwarzać różne płody rolne bez konieczności budowy osobnych zakładów.

Co się z nim stało w XX wieku?

Działalność młynarska w Schellemolen ustała w 1963 roku. Po zaprzestaniu pracy budynek zaczął popadać w ruinę — brak regularnego użytkowania i konserwacji szybko odbił się na stanie konstrukcji, co było typowym losem wielu wiatraków w Europie Zachodniej w tamtym okresie, gdy młynarstwo wiatrowe traciło znaczenie gospodarcze na rzecz młynów elektrycznych i przemysłowych.

Jak młyn uratowano?

Losy Schellemolen odwróciły się w 1971 roku, gdy prowincja Flandria Zachodnia wykupiła obiekt i podjęła się jego renowacji. Prace remontowe przywróciły młynowi sprawność techniczną na tyle, że w 1977 roku ponownie ruszyły skrzydła i młyn odzyskał zdolność do mielenia. Od tego czasu Schellemolen funkcjonuje jako zabytek techniki i atrakcja turystyczna, a nie zakład produkcyjny w codziennym użyciu.

Czy można go dzisiaj zwiedzać?

Tak — młyn jest udostępniony do zwiedzania w weekendy, w sezonie od 1 kwietnia do 20 września. To praktyczna informacja dla osób planujących wycieczkę do Damme: warto sprawdzić dokładne godziny otwarcia przed wizytą, ponieważ dostęp do wnętrza ograniczony jest do wybranych dni tygodnia i pory roku.

Najczęstsze pytania

Czy Schellemolen wciąż mieli zboże? Młyn zachował sprawność techniczną po renowacji z lat 70. XX wieku, ale funkcjonuje przede wszystkim jako obiekt zabytkowy i turystyczny, a nie komercyjny zakład produkcyjny.

Gdzie dokładnie stoi młyn? Nad Kanałem Damme (Damse Vaart), w bezpośrednim sąsiedztwie miasteczka Damme, co czyni go łatwym punktem do odwiedzenia przy spacerze lub przejażdżce rowerowej wzdłuż kanału.

Czy to jedyny wiatrak w okolicy Damme? Okolice Damme i kanału słyną z kilku historycznych wiatraków, a Schellemolen jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych dzięki swojej bieli i eksponowanej lokalizacji nad wodą.

Jak długo trwa historia młyna w tym miejscu? Nieprzerwana obecność młyna w tym punkcie sięga 1479 roku, a same prawa do młyna w regionie wzmiankowane są już w 1267 roku.