Santa Maria del Bruc

Santa Maria del Bruc to kościół parafialny w miejscowości El Bruc, leżącej u podnóża masywu Montserrat w regionie Anoia. Świątynia stoi w części zwanej Bruc de la Parròquia, po drugiej stronie potoku Can Dalmases, i od wieków pełni funkcję głównego miejsca kultu dla mieszkańców wioski.

Jak stara jest ta świątynia?

Sama nazwa miejsca pojawia się w dokumentach już w 973 roku — wtedy opat Cesari z klasztoru Santa Cecília de Montserrat objął w posiadanie ziemie darowane przez hrabiego Sunyera, położone przy zamku znanym jako Guàrdia, w miejscu zwanym Bruc. Kościół pełniący funkcje parafialne jest poświadczony od roku 1068, co czyni go jednym ze starszych obiektów sakralnych w tej części Katalonii. Romański absyda i dzwonnica pochodzą z XI wieku — zachował się nawet dokument klasztoru w Montserrat, według którego niejaki Arnau w 1080 roku ofiarował trzy uncje złota na budowę dzwonnicy.

Co widać dziś w architekturze kościoła?

Obecny wygląd budowli to efekt kolejnych przebudów prowadzonych w XVII, XVIII i XIX wieku. Kościół ma plan krzyża łacińskiego z pojedynczą nawą przykrytą sklepieniem kolebkowym, zorientowaną w stronę wschodnią. Do świątyni przylega transept, absyda ma układ trójdzielny, a nad wejściem znajduje się chór. Po bokach nawy umieszczono cztery kaplice. Najbardziej rozpoznawalnym elementem pozostaje romańska dzwonnica dostawiona do absydy — ma plan półkolisty, okna geminowane (podwójne, rozdzielone kolumienką) oraz piramidalne zwieńczenie pokryte szkliwionymi dachówkami, które nadają jej charakterystyczny, łuskowaty wygląd.

Czy w kościele zachowały się dawne malowidła?

Tak — wewnątrz znajduje się zespół gotyckich malowideł ściennych z końca XIII wieku. Odkrył je ponownie w 1958 roku ówczesny proboszcz, Jaume Torrent. Pełną konserwację malowideł udało się przeprowadzić dopiero w 2018 roku, dzięki dofinansowaniu z Diputació de Barcelona. W jednej z bocznych kaplic znajduje się też ołtarz Matki Bożej Różańcowej (Roser) — obraz olejny na desce z XVI wieku, utrzymany w konwencji ikonografii flamandzkiej, wiązany przez badaczy z zaginionym retabulum z kościoła w Esparreguera.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół?

Santa Maria del Bruc stoi w samym El Bruc, miasteczku znanym przede wszystkim jako punkt wyjścia na szlaki masywu Montserrat oraz miejsce związane z historią wojen napoleońskich w Katalonii. Kościół pozostaje żywym ośrodkiem parafialnym — to tu odbywają się msze i lokalne uroczystości religijne, a jego romańska dzwonnica widoczna jest z daleka na tle otaczających wzgórz.

Najczęstsze pytania

Od kiedy istnieje kościół Santa Maria del Bruc? Funkcję parafialną pełni od 1068 roku, choć sama nazwa miejscowości Bruc pojawia się w źródłach już w 973 roku. Romańska absyda i dzwonnica pochodzą z XI wieku.

Co jest najcenniejszym elementem architektonicznym kościoła? Romańska dzwonnica przy absydzie, z oknami geminowanymi i piramidalnym zwieńczeniem pokrytym szkliwionymi dachówkami, budowana od 1080 roku.

Czy w środku można zobaczyć zabytkowe malowidła? Tak, gotyckie freski z końca XIII wieku, odkryte ponownie w 1958 roku i w pełni odrestaurowane w 2018 roku.

Czy w kościele jest coś związanego z sztuką flamandzką? W jednej z kaplic bocznych znajduje się XVI-wieczny ołtarz Roser, malowany olejno na desce w stylu nawiązującym do ikonografii flamandzkiej.