Ermita de Santa Anna

Ermita de Santa Anna to dawna pustelnia położona w Monistrol de Montserrat, u stóp masywu Montserrat w Katalonii, jedna z kilkunastu eremickich siedzib rozsianych po zboczach tej charakterystycznej górskiej formacji.

Gdzie leży Ermita de Santa Anna?

Pustelnia znajduje się w tzw. Tebaidzie montserrackiej — tak nazywano skupisko eremów rozrzuconych po stromych zboczach góry, w nawiązaniu do egipskiej pustyni, gdzie w pierwszych wiekach chrześcijaństwa osiedlali się pierwsi anachoreci. Santa Anna leży nad potokiem Torrent de Santa Maria, w miejscu zwanym Vallmala, i jest najbliższą klasztorowi ze wszystkich montserrackich pustelni — stoi niemal u wylotu szlaku prowadzącego od samego opactwa.

Jaką rolę odgrywała wśród pustelników Montserrat?

Przez wieki życie eremickie na Montserrat opierało się na sieci samotnych siedzib, w których mnisi-pustelnicy mieszkali w odosobnieniu, spotykając się jedynie okazjonalnie. Santa Anna była wśród nich wyjątkowa: dysponowała największą kaplicą ze wszystkich pustelni, dlatego to właśnie tutaj gromadzili się wszyscy eremici na wspólną mszę w niedziele i święta. Z tego powodu pełniła funkcję swoistej parafii całej wspólnoty pustelniczej. Ze względu na centralne położenie w sieci eremów rezydował tu również przełożony pustelników, sprawujący nadzór nad pozostałymi siedzibami.

Jak wyglądał kompleks pustelni?

Zabudowania Santa Anna były rozbudowane jak na standardy montserrackich eremów. Oprócz samej kaplicy, przykrytej kopułą i większej niż w pozostałych pustelniach, kompleks obejmował pomieszczenie przyjęć dla gości i pielgrzymów, oratorium do modlitwy, celę z alkową do odpoczynku, niewielkie pomieszczenie pełniące funkcję muzealną, pracownię z latryną, jadalnię, kuchnię, cysternę na wodę oraz warzywnik i ogród. Taki układ pozwalał pustelni funkcjonować niemal samowystarczalnie, z dala od miejskiego zaopatrzenia. Warto dodać, że obecna lokalizacja Santa Anna nie jest pierwotna — pustelnię przeniesiono z miejsca oddalonego o około 600 kroków, aby ułatwić dostęp zarówno pustelnikom, jak i pielgrzymom odwiedzającym Montserrat.

Co można zobaczyć dzisiaj?

Współcześnie po dawnej pustelni pozostały jedynie ruiny, w dodatku w słabym stanie zachowania — teren mocno zarósł roślinnością, choć zabudowania nie uległy całkowitemu rozproszeniu. Wśród pozostałości można rozpoznać fragmenty kamiennych murów, dawne schody, zarys cysterny na wodę oraz tarasy, na których niegdyś uprawiano warzywa. To miejsce dla osób zainteresowanych historią eremickiej tradycji Montserrat, a nie klasyczna atrakcja turystyczna z pełną infrastrukturą.

Jak dotrzeć do Ermita de Santa Anna?

Punktem wyjścia jest Monistrol de Montserrat, miejscowość u podnóża góry, skąd na szczyt i do klasztoru Montserrat prowadzą kolejka linowa (Aeri de Montserrat) oraz kolejka zębata (Cremallera de Montserrat). Od samego opactwa Santa Maria de Montserrat wyrusza sieć znakowanych szlaków łączących poszczególne pustelnie — Santa Anna, jako najbliższa klasztorowi, stanowi naturalny pierwszy przystanek na trasie zwanej Camí de les Ermites (Szlakiem Pustelni).

Najczęstsze pytania

Czy Ermita de Santa Anna jest otwarta dla zwiedzających? To ruina bez stałej obsługi ani wyznaczonych godzin otwarcia — teren można oglądać, zachowując ostrożność ze względu na zarośnięcie i stan zachowania murów.

Czym różniła się Santa Anna od innych pustelni Montserrat? Miała największą kaplicę spośród wszystkich eremów, pełniła funkcję parafii dla całej wspólnoty pustelniczej i była siedzibą przełożonego pustelników.

Jak daleko jest do klasztoru Montserrat? Santa Anna leży bliżej klasztoru niż jakakolwiek inna pustelnia w tym kompleksie, tuż przy początku szlaku prowadzącego od opactwa.

Skąd wzięła się nazwa "Tebaida" dla tego rejonu? Nazwa nawiązuje do egipskiej pustyni Teby, gdzie w pierwszych wiekach chrześcijaństwa osiedlali się pierwsi pustelnicy — górskie eremy Montserrat porównywano do tamtej tradycji odosobnienia.