Sant Joan de Viladellops

Sant Joan de Viladellops to niewielka kaplica romańska w Olèrdola, w regionie Alt Penedès w Katalonii, wpisana do inwentarza dziedzictwa architektonicznego Katalonii. Stoi w otoczeniu winnic i suchych wzgórz Garraf, w pobliżu osady Viladellops, z której wzięła swoją nazwę.

Jak dotrzeć?

Sant Joan de Viladellops leży na trasie popularnych szlaków pieszych łączących Olèrdola z okolicznymi miejscowościami Alt Penedès, m.in. z Canyelles. To typowy cel wycieczki łączącej krajoznawstwo z aktywnością na świeżym powietrzu — droga wiedzie przez pola winne i suche, kamieniste wzniesienia charakterystyczne dla masywu Garraf. Najlepiej dojechać samochodem do najbliższej drogi lokalnej, a stamtąd kontynuować pieszo lub rowerem, gdyż kaplica stoi na wiejskich terenach poza głównymi szlakami komunikacyjnymi. Warto zaplanować wizytę jako element dłuższej trasy krajoznawczej po gminie Olèrdola, która obfituje w podobne obiekty małej architektury sakralnej.

Co zobaczysz?

Budynek to prostokątna kaplica jednonawowa o romańskim pochodzeniu, udokumentowana już w X wieku. Pierwotnie należała do klasztoru Sant Pere de les Puelles w Barcelonie, co świadczy o jej dawnym znaczeniu w sieci lokalnych ośrodków religijnych regionu. Obecna forma budowli jest efektem przebudowy z XVII wieku, kiedy w dużej mierze wykorzystano jeszcze romańskie struktury pierwotnej świątyni, dodając jednocześnie elementy barokowe.

Fasada zachodnia zwraca uwagę portalem zamkniętym łukiem pełnym oraz oknem w formie podwójnej rozety (tzw. bull's-eye), a także niewielką wieżyczką dzwonną. Na fasadzie południowej dobudowano zakrystię — barokowe dodatek powstały w czasie prac wzbogacających wystrój świątyni w XVII wieku. Kaplicę poddano renowacji w 1950 roku z inicjatywy markizów Alfarràs, co pozwoliło zachować jej charakterystyczny wygląd do dziś.

Wnętrze skrywa kilka wartych uwagi elementów: na jednym z łuków bocznych zachowały się fragmenty malowideł, które mogą pochodzić jeszcze z okresu romańskiego. Uwagę zwraca też barokowa drewniana figura świętego Jana, obraz przedstawiający świętego Izydora oraz przede wszystkim fronton ołtarzowy z XVII wieku wykonany z polichromowanych kafli, sygnowany przez Francesca Fontanalsa i przedstawiający scenę ze świętym Janem — to jeden z najciekawszych detali artystycznych całego wnętrza.

Kiedy przyjechać?

Ze względu na lokalizację w otwartym terenie, najlepszym momentem na wizytę jest wiosna lub jesień, gdy temperatury w Alt Penedès są umiarkowane, a okoliczne winnice prezentują się najbarwniej — wiosną w zieleni młodych pędów, jesienią w odcieniach czerwieni i złota podczas winobrania. Lato bywa gorące i suche, co utrudnia dłuższe piesze wędrówki po odkrytym terenie Garraf, choć poranne lub wieczorne godziny nadal pozwalają na komfortowe zwiedzanie. Zimą krajobraz jest spokojniejszy, a kaplica — otoczona pustymi w tym okresie polami — zyskuje surowy, kontemplacyjny charakter.

Najczęstsze pytania

Czy kaplica jest otwarta na stałe? Jako niewielki obiekt wiejski, Sant Joan de Viladellops nie funkcjonuje jako regularnie otwarta atrakcja turystyczna — dostęp do wnętrza może być ograniczony do określonych okazji lub wymagać wcześniejszego ustalenia z lokalną parafią czy gminą Olèrdola.

Czy warto łączyć wizytę z innymi atrakcjami regionu? Tak — Olèrdola słynie z bogatego dziedzictwa historycznego, w tym z zespołu archeologicznego na wzgórzu Olèrdola, a okolica oferuje sieć szlaków pieszych prowadzących przez winnice Alt Penedès, idealnych do zwiedzania kilku obiektów w jednym dniu.

Jakie jest pochodzenie nazwy? Nazwa kaplicy pochodzi od osady Viladellops, w sąsiedztwie której się znajduje, a patronem świątyni jest święty Jan, co odzwierciedla zarówno drewniana figura, jak i fronton ołtarzowy z jego wizerunkiem.

Czym różni się obecna forma budynku od pierwotnej romańskiej kaplicy? Choć fundamenty i część struktur sięgają X wieku, XVII-wieczna przebudowa nadała budowli elementy barokowe — zakrystię oraz bogatsze wyposażenie wnętrza — przy zachowaniu wielu oryginalnych, romańskich murów.