Mare de Déu de Muntanyans

Mare de Déu de Muntanyans to niewielka kapliczka górująca nad okolicami Castellet i la Gornal, katalońskiej gminy w Alt Penedès, w prowincji Barcelona.

Gdzie stoi kapliczka Mare de Déu de Muntanyans?

Budowla zajmuje szczyt wzgórza Montanyans, w pobliżu osady Les Masuques. Otaczający ją las sprawia, że z daleka kapliczka pozostaje niemal niewidoczna — trzeba podejść znacznie bliżej, by dostrzec jej sylwetkę wśród drzew. Takie położenie, z dala od głównych traktów, nadaje miejscu charakter odosobnionego sanktuarium, do którego od wieków pielgrzymują mieszkańcy okolicznych wsi.

Skąd wzięła się ta kapliczka?

Najstarsza znana wzmianka pisemna o miejscu kultu pochodzi z 1341 roku i figuruje w dokumencie związanym z niejakim Albertem de Muntanyans. Historycy nie wykluczają jednak, że sanktuarium jest starsze — na jednej ze ścian budynku odnaleziono wyryty rok 1230, co sugeruje średniowieczne początki sięgające jeszcze wcześniej niż pierwsza pisemna wzmianka.

Pierwotna, średniowieczna konstrukcja została rozbudowana w XIV wieku, głównie w części apsydy. Kolejna, znacznie późniejsza przebudowa miała miejsce w 1750 roku, kiedy dodano charakterystyczny chambril — pomieszczenie nad prezbiterium. Dwudziesty wiek przyniósł jednak dramatyczny epizod: kapliczka spłonęła w czasie hiszpańskiej wojny domowej. Odbudowały ją własnymi siłami mieszkańcy okolicy, w latach 1955–1962, przywracając miejscu jego dawną funkcję.

Jak wygląda budowla?

Mare de Déu de Muntanyans to jednonawowa kaplica wzmocniona przyporami, typowa dla skromnej architektury sakralnej regionu. Na fasadzie, przesunięta względem osi symetrii, wznosi się dwuotworowa wieżyczka na dzwony — espadania, charakterystyczna dla katalońskich kapliczek wiejskich. Wejście prowadzi przez portal zamknięty łukiem półkolistym, wykonany z ciosanego kamienia i ozdobiony profilowanymi obramieniami.

Czy w kapliczce odbywają się uroczystości?

Tak — co roku, w Poniedziałek Wielkanocny, do Mare de Déu de Muntanyans ciągnie procesja wiernych na tradycyjny aplec, czyli lokalne święto pielgrzymkowe. To okazja, by połączyć wizytę w sanktuarium ze spacerem po zalesionych zboczach wzgórza i chwilą wytchnienia z dala od zgiełku.

Najczęstsze pytania

Czy do kapliczki można dotrzeć pieszo? Tak, kapliczka stoi na szczycie wzgórza Montanyans i w praktyce dostęp do niej prowadzi przez leśne ścieżki od strony Les Masuques — to typowy cel spaceru dla osób odwiedzących okolice Castellet i la Gornal.

Jak stara jest ta budowla? Pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1341 roku, ale wyryta na murze data 1230 sugeruje, że sanktuarium może mieć jeszcze starszy, średniowieczny rodowód.

Dlaczego kapliczkę odbudowano w latach 50. i 60. XX wieku? Ponieważ oryginalna budowla spłonęła podczas wojny domowej w Hiszpanii. Odbudowy dokonali mieszkańcy okolicznych miejscowości w latach 1955–1962, w duchu społecznego zaangażowania w ochronę lokalnego dziedzictwa.

Kiedy najlepiej odwiedzić to miejsce? Szczególnym momentem jest Poniedziałek Wielkanocny, gdy odbywa się doroczny aplec — tradycyjne święto pielgrzymkowe łączące religijny charakter miejsca z lokalnym świętowaniem na świeżym powietrzu.