San Juan church

Kościół San Juan (właściwie Iglesia de San Juan Bautista) to gotycka świątynia w Mirandzie de Ebro, mieście w prowincji Burgos, w Kastylii i León. Choć dziś stoi w ruinie, pozostaje jednym z najstarszych i architektonicznie najciekawszych zabytków miasta, świadectwem jego średniowiecznej przeszłości.

Gdzie się znajduje?

Kościół stoi w historycznym centrum Mirandy de Ebro, wtopiony w gęstą zabudowę starówki — dziś otaczają go kamienice, co sprawia, że łatwo go przeoczyć, mimo imponującej niegdyś bryły. Miranda de Ebro leży we wschodniej części prowincji Burgos, blisko granicy z Riojanmi i Krajem Baskijskim, nad rzeką Ebro, od której miasto wzięło nazwę.

Jaka jest jego historia?

Fundację świątyni datuje się na początek XIII wieku, a pierwszy dokument, w którym pojawia się wzmianka o kościele San Juan, pochodzi z 1229 roku — to ugoda między biskupem Burgos Mauricio a biskupem Calahorry Juanem, regulująca podział parafii Mirandy i okolic między obie diecezje na zasadzie rocznej rotacji. Główna bryła budowli, w tym prezbiterium, powstała w drugiej połowie XIII i na początku XIV wieku, w stylu wczesnogotyckim.

Losy kościoła odmieniła wojna z Napoleonem na początku XIX wieku — francuskie oddziały urządziły w nim koszary, a częściowo także magazyny i stajnie, co doprowadziło do rabunku wyposażenia i dewastacji wnętrza. Budynek nigdy w pełni nie odzyskał dawnej funkcji. W 1874 roku zawaliła się wieża, a dzwony przeniesiono do pobliskiego kościoła Santa María. Rok później świątynia została zdesakralizowana, a jej wnętrze zaadaptowano na cele mieszkalne i gospodarcze — część przestrzeni służyła później jako domy, garaże i magazyny.

Co warto zobaczyć?

Mimo postępującej degradacji, kościół zachował szereg wartościowych elementów gotyckiej architektury. Do dziś przetrwały żebrowe sklepienia krzyżowe, w tym sklepienie prezbiterium ze zwornikiem przypominającym rozchodzące się liście palmy. Na sklepieniach zachowały się fragmenty polichromii przedstawiającej gwiaździste niebo oraz motyw splecionych węży w barwach czerwieni i błękitu. W absydzie można zobaczyć bliźniacze okna z maswerkiem oraz niewielką rozetę o pięciu płatkach.

Fasady zdobią rzeźbione wsporniki z motywami zwierzęcymi i roślinnymi, a konstrukcję wzmacniają ukośnie ustawione przypory. Pierwotnie świątynia miała cztery wejścia — trzy od strony północnej i jedno od południowej — oraz kilka bocznych kaplic, wśród nich poświęcone św. Sebastianowi, Matce Boskiej Litości (La Piedad), św. Tomaszowi i Najświętszej Marii Pannie.

Czy można go zwiedzać?

Kościół San Juan od 1982 roku figuruje w hiszpańskim rejestrze jako dobro o statusie zabytku historyczno-artystycznego o randze krajowej (Bien de Interés Cultural). Mimo to obiekt pozostaje w stanie ruiny i formalnie nie pełni funkcji sakralnej. W 2014 roku przeprowadzono częściowe prace konserwatorskie, obejmujące m.in. wymianę dachu i usunięcie części XIX- i XX-wiecznych naleciałości, by lepiej wyeksponować pierwotną, średniowieczną formę budowli. Miasto prowadzi także starania o przejęcie kolejnych fragmentów obiektu z myślą o dalszej restauracji.

Zwiedzanie ogranicza się w praktyce do oglądania z zewnątrz — jako opuszczona ruina, kościół nie ma regularnych godzin otwarcia dla zwiedzających wnętrza, choć okoliczna zabudowa i uliczki starówki pozwalają dobrze obejrzeć zachowane elementy fasady i absydy.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał kościół San Juan w Mirandzie de Ebro? Świątynia została założona na początku XIII wieku, a pierwsza pisemna wzmianka o niej pochodzi z 1229 roku. Główna część budowli, w tym prezbiterium, powstała w drugiej połowie XIII i na początku XIV wieku.

Dlaczego kościół jest dziś w ruinie? Budynek został zdewastowany podczas wojny z Napoleonem, gdy służył francuskim wojskom jako koszary i magazyny. W 1874 roku zawaliła się wieża, a rok później świątynię zdesakralizowano i częściowo zamieniono na budynki mieszkalne i gospodarcze.

Jaki styl architektoniczny reprezentuje? Kościół zbudowano w stylu wczesnogotyckim, z żebrowymi sklepieniami krzyżowymi, ostrołukowymi oknami z maswerkiem i rzeźbionymi wspornikami o motywach roślinno-zwierzęcych.

Czy kościół San Juan jest chroniony jako zabytek? Tak — od 1982 roku posiada status krajowego zabytku historyczno-artystycznego (Bien de Interés Cultural), a w 2014 roku przeszedł częściową renowację.