Rudolf Těsnohlídek

Památník Rudolfa Těsnohlídka stoi w głębokim, zalesionym wąwozie nad rzeką Svitawą, w miejscu, które przed 1929 rokiem nazywano Kozím żlebem, a dziś nosi imię pisarza – Těsnohlídkovo údolí (Dolina Těsnohlídka). Prosty kamienny pomnik postawiono tu w roku 1929 z inicjatywy profesora Rudolfa Haška, a wykonał go zarząd leśny w Adamowie. Miejsce leży niedaleko tunelu pod ruinami zamku Obřany, na granicy katastralnej Kanic i Bílovic nad Svitavou.

Kim był Rudolf Těsnohlídek?

Rudolf Těsnohlídek (1882–1928) był brneńskim pisarzem, poetą, dziennikarzem i tłumaczem, publikującym też pod pseudonimem Arnošt Bellis. To on napisał opowieść o lisiczce Bystrouszce, która posłużyła Leošowi Janáčkovi za libretto opery „Przygody lisiczki Bystrouszki" – jednego z najbardziej znanych czeskich dzieł operowych XX wieku. Těsnohlídek zmarł w 1928 roku, rok przed odsłonięciem pomnika w dolinie, z którą związana jest jedna z najważniejszych historii jego życia.

Dlaczego akurat to miejsce jest z nim związane?

22 grudnia 1919 roku Těsnohlídek, wraz z dwoma przyjaciółmi – biegłym sądowym Josefem Tesařem i ilustratorem Františkiem Koudelką – natknął się w tym wąwozie na porzucone dziecko. Bezdzietne małżeństwo adoptowało dziewczynkę, której nadano imię Liduška. Zdarzenie tak poruszyło pisarza, że zainicjował on tradycję Wigilijnego Drzewka Republiki (Vánoční strom republiky) – choinki ustawianej co roku w Ogrodach Denisa w Brnie na rzecz sierot i ubogich dzieci. Zwyczaj ten, zapoczątkowany w połowie lat 20. XX wieku, przetrwał do dziś i jest wciąż żywy w Brnie.

Jak wygląda pomnik i skąd wzięła się nazwa doliny?

Pomnik ma skromną, kamienną formę – to niewielki głaz z tablicą upamiętniającą pisarza, ustawiony w dnie wąwozu, tam gdzie żleb otwiera się w stronę doliny Svitawy. Przed 1929 rokiem miejsce nazywano Kozím żlebem; po odsłonięciu pomnika okoliczni mieszkańcy zaczęli nazywać romantyczny, głęboki jar Doliną Těsnohlídka, i ta nazwa obowiązuje do dziś zarówno w mowie potocznej, jak i na mapach turystycznych.

Jak dotrzeć do pomnika?

Przez dolinę prowadzi żółty szlak turystyczny, który zaczyna się poniżej leśniczówki Resselova hájenka, a kończy w dolinie Svitawy, za kładką łączącą się z czerwonym szlakiem. Pomnik leży na wysokości około 273 m n.p.m., w lesie, bez wyznaczonych godzin otwarcia – jest dostępny przez cały rok, o każdej porze dnia. To dobry przystanek dla osób wędrujących między Kanicami, Bílovicami nad Svitawą a Adamowem, zwłaszcza jeśli interesuje ich literacka historia regionu brneńskiego.

Co jeszcze warto wiedzieć?

Miejsce, mimo skromnej formy, jest ważnym punktem na literackiej mapie regionu Brna – łączy historię jednego z najpopularniejszych czeskich pisarzy z realnym wydarzeniem, które dało początek jednej z trwałych czeskich tradycji bożonarodzeniowych.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik Rudolfa Těsnohlídka? W głębokim wąwozie zwanym Těsnohlídkovo údolí (dawniej Kozí žleb), niedaleko tunelu pod ruinami zamku Obřany, na pograniczu Kanic i Bílovic nad Svitawą.

Kiedy powstał pomnik i kto go ufundował? Odsłonięto go w 1929 roku, rok po śmierci pisarza. Wykonał go zarząd leśny w Adamowie, z inicjatywy profesora Rudolfa Haška.

Dlaczego to miejsce jest związane z Rudolfem Těsnohlídkiem? 22 grudnia 1919 roku Těsnohlídek znalazł tu z przyjaciółmi porzucone dziecko, co zainspirowało go do zapoczątkowania tradycji Wigilijnego Drzewka Republiki w Brnie.

Skąd wzięła się nazwa Těsnohlídkovo údolí? Wcześniej dolinę nazywano Kozím żlebem. Nazwę zmieniono po odsłonięciu pomnika, na cześć pisarza związanego z tym miejscem.

Jak dojść do pomnika? Prowadzi tam żółty szlak turystyczny, zaczynający się poniżej leśniczówki Resselova hájenka i kończący w dolinie Svitawy przy kładce na czerwonym szlaku.