Rudolec Castle

Zamek Rudolec to dawna renesansowa rezydencja stojąca we wsi Rudolec w powiecie Žďár nad Sázavou, w czeskim kraju wysoczyzna (Vysočina) — niewielka miejscowość, historycznie zwana Rudolcem Niemieckim, dla odróżnienia od leżącego w południowych Czechach Rudolca Czeskiego.

Kiedy powstała pierwotna warownia w Rudolcu?

Najstarsza wzmianka o budowli w Rudolcu pochodzi z roku 1480 i dotyczy tamtejszej tvrz — obronnej siedziby rycerskiej. Należała wówczas do rodu Šabartów z Rudolca. Zachowany do dziś fragment tej najstarszej fazy to masywna, blokowa budowla o wyjątkowo grubych murach, mieszcząca cztery sklepione pomieszczenia — to właśnie ona stała się jądrem późniejszego zamku.

Jak dawna tvrz zmieniła się w renesansowy zamek?

W połowie XVI wieku majątek przeszedł w ręce rodu Chroustenských z Malovar. Jan Rafael Chroustenský z Malovar odziedziczył wówczas dobra po ojcu, Václavu Chroustenském z Malovar, jako jeden ze swoich statków. Za Chroustenských dobudowano zachodnie skrzydło z trzema renesansowymi sklepieniami wraz z przylegającym folwarkiem, a całość rozbudowano do trzech skrzydeł otaczających arkadowy dziedziniec. W tym okresie budowla zyskała też wieloboczną, pryzmatyczną wieżę.

Dlaczego majątek trafił w ręce rodu Collalto?

Petr Rafael Chroustenský wziął udział w powstaniu stanowym przeciw Habsburgom, za co po jego stłumieniu skonfiskowano mu majątek. W 1622 roku dobra Rudolca Niemieckiego, razem z sąsiednią Czarną (Černá), przekazano Rambaldowi XII z Collalto za sumę 68 000 talarów morawskich. Ród Collalto pozostał właścicielem zamku przez kolejne stulecia, aż do 1945 roku.

Jak Collaltowie dokończyli przebudowę zamku?

Największe zmiany przypadły na lata 50. XVII wieku, za Klaudiusza Collalto. Wtedy zamek otrzymał boniowane arkady oraz charakterystyczną fasadę z narożnym boniowaniem na piaskowcowym tynku, a okna obramowano w archaizującym, florenckim stylu. Dobudowano wówczas także pozostałe dwa, wcześniej gospodarcze skrzydła dziedzińca, przeznaczając je na cele mieszkalne — dzięki temu zamek uzyskał ostateczny, czteroskrzydłowy układ. Collaltowie wznieśli również przyzamkową kaplicę pod wezwaniem św. Anny, z której do naszych czasów przetrwały jedynie przedmioty liturgiczne. W latach 20. XVIII wieku rozebrano jedną z wież z powodu jej niestabilności i odbudowano ją od nowa.

Dlaczego zamek stracił na znaczeniu jako rezydencja?

Gdy w połowie XVII wieku Collaltowie wznieśli nowy, okazalszy zamek w pobliskiej Czarnej, Rudolec przestał pełnić funkcję głównej siedziby rodu. Budynek zdegradowano do roli zaplecza administracyjno-gospodarczego majątku — mieściły się w nim mieszkania urzędników dworskich oraz pomieszczenia folwarczne. Ślad tej zmiany widać nawet w nazewnictwie majątku, który z „panství rudoleckého" przemianowano na „panství černické".

Czy zamek Rudolec można dziś zwiedzać?

Obecnie zamek nie jest dostępny dla zwiedzających. W ostatnich latach obiekt przeszedł modernizację z myślą o pobytach typu wellness, prowadzoną pod szyldem „Zámek zdraví Rudolec" (dosł. Zamek Zdrowia Rudolec) przez spółkę z siedzibą w Pilznie. Mimo że tabliczka z tą nazwą wciąż wisi przy bramie, sam zamek stoi opuszczony i zamknięty, a jego wnętrza nie są udostępniane turystom.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie leży zamek Rudolec? We wsi Rudolec, w powiecie Žďár nad Sázavou, w czeskim kraju Vysočina — miejscowości tej nie należy mylić z Rudolcem Czeskim leżącym w południowych Czechach koło Dačic.

Kto zbudował pierwszy obiekt w tym miejscu? Ród Šabartów z Rudolca, którego siedziba — tvrz z 1480 roku — jest udokumentowana jako najstarsza faza dzisiejszego zamku.

Który ród przebudował twierdzę na zamek renesansowy? Chroustenští z Malovar w połowie XVI wieku, a dalszej rozbudowy dokonali Collaltowie po 1622 roku, gdy przejęli majątek skonfiskowany Chroustenským.

Czy zamek Rudolec jest otwarty dla zwiedzających? Nie. Po nieudanej próbie zaadaptowania go na ośrodek wellness zamek stoi opuszczony i zamknięty dla ruchu turystycznego.