Pyramida

Pyramida to zabytkowa górska chata w osadzie Jizerka, część obce Kořenov w Kraju Libereckim, leżąca na wysoko położonej równinie Jizerskich Hor, blisko granicy z Polską i w bezpośrednim sąsiedztwie Karkonoszy. Budynek tworzy dziś wspólny kompleks hotelowy razem z sąsiednim Panským domem – dwoma odrębnymi obiektami o innej historii, ale jednym zarządem i wspólną ofertą turystyczną.

Skąd wzięła się nazwa Pyramida

Nazwa chaty wiąże się z granitowym obeliskiem zwieńczonym ostrym, piramidalnym szczytem, który miał zostać wzniesiony na cześć wizyty hrabiego Wilhelma Clam-Gallasa – właściciela okolicznych dóbr. To właśnie ten kamienny "pyramidalny" akcent w krajobrazie dał imię całemu obiektowi, choć sam budynek chaty ma zwykłą, góralską bryłę, nie kształt piramidy.

Kiedy powstała i czemu pierwotnie służyła

Podstawa dzisiejszej Pyramidy powstała około 1830 roku, krótko po rozpoczęciu produkcji szklarskiej na Jizerce – osadzie, w której hutę szkła założył Franz Anton Riedel, wytwarzając szkło puste i pręty szklane (druga tamtejsza huta działała aż do 1911 roku). Pierwotnie w budynku mieściła się szlifiernia szkła oraz punkt gastronomiczny obsługujący hutników i podróżnych. W 1927 roku dobudowano dwupiętrowe północne skrzydło z rąbanym przyziemiem, co znacząco rozszerzyło funkcje noclegowe i stworzyło dużą salę spotkań.

Jizerka – najwyżej położona osada w Czechach

Jizerka, w której stoi Pyramida, leży na wysokości około 862 m n.p.m. i jest najwyżej położoną stałą osadą w Czechach. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1539 roku, kiedy opisywano ją jako siedlisko myśliwych polujących na kozice i ptaki śpiewające. Historycznie osada należała do dóbr frýdlantskich i dopiero w 1960 roku została włączona do gminy Kořenov.

Kto zarządzał chatą i jak zmieniała się jej rola

Przez długi czas obiektem opiekowała się rodzina Kunzeów – według wspomnień Marty Kakrdovej (z domu Kunzeovej), Pyramida była popularnym przystankiem turystycznym już w pierwszej połowie XX wieku. W latach 70. i 80. XX wieku Jizerka, wraz z Pyramidą, pełniła funkcję bazy treningowej czechosłowackiej reprezentacji kobiet w biegach narciarskich – teren wysoko położonej równiny sprzyjał długim sezonom śnieżnym. Kompleksowa renowacja obiektu miała miejsce w latach 2005–2006.

Co znajdziemy tam dzisiaj

Dziś Panský dům i Pyramida tworzą wspólny górski hotel z 32 pokojami, dwiema restauracjami, halą sportową oraz niewielkim zapleczem wellness. Warto zaznaczyć, że na liście nieruchomych zabytków kultury figuruje wyłącznie sąsiedni Panský dům (zbudowany w 1829 roku przez Franza Antona Riedla jako rezydencja miejscowego mistrza hutniczego, opuszczony w 1903 roku) – sama Pyramida samodzielnego statusu zabytku nie posiada.

Najczęstsze pytania

Czy Pyramida to wieża widokowa lub szczyt górski? Nie – to historyczna górska chata i część kompleksu hotelowego w osadzie Jizerka, a nazwa pochodzi od pobliskiego granitowego obelisku o piramidalnym zwieńczeniu.

Kiedy powstał budynek Pyramidy? Około 1830 roku, wkrótce po uruchomieniu produkcji szklarskiej w osadzie Jizerka.

Czy Pyramida jest zabytkiem? Formalnie nie – status nieruchomego zabytku kultury ma tylko sąsiedni Panský dům z 1829 roku, Pyramida takiej ochrony samodzielnie nie posiada.

Na jakiej wysokości leży osada Jizerka? Około 862 m n.p.m., co czyni ją najwyżej położoną stałą osadą w Czechach.

Do czego służyła Pyramida w czasach PRL/socjalizmu? W latach 70. i 80. XX wieku była bazą treningową czechosłowackiej żeńskiej reprezentacji w biegach narciarskich.