prieuré de Lavaré

Prieuré de Lavaré to dawny warowny przeorat położony na terenie gminy Fondettes, w departamencie Indre-et-Loire, w regionie Centre-Val de Loire, kilka kilometrów od Tours. Zespół budynków stoi na krawędzi płaskowyżu, z widokiem na dolinę, którą wije się odnoga niewielkiej rzeki Choisille, otoczony lasami i pastwiskami typowymi dla wiejskiego krajobrazu Doliny Loary.

Gdzie dokładnie leży przeorat?

Lavaré znajduje się na uboczu, poza centrum Fondettes, w spokojnej okolicy o charakterze rolniczym. Taka lokalizacja — z dala od głównych szlaków turystycznych regionu — sprawiła, że miejsce przez długi czas pozostawało mało znane, mimo swojej wielowiekowej historii i zachowanej architektury.

Skąd wzięła się nazwa i kto założył przeorat?

Historia miejsca sięga połowy XI wieku. Ziemię Lavaré przekazał opactwu Marmoutier pewien niezamożny możny o imieniu Gautier Loggia — darowizna miała miejsce w latach 30.–60. XI wieku. Na tej podstawie mnisi z Marmoutier założyli w 1110 roku warowny przeorat, który sami nazywali „Maison de Lavaré" (Dom Lavaré). Opactwo Marmoutier, jedno z najważniejszych benedyktyńskich ośrodków regionu Tours, posiadało w tamtym okresie liczne zależne przeoraty rozsiane po Turenii, a Lavaré było jednym z nich.

Jak rozwijał się przeorat w średniowieczu?

Między XI a XIII wiekiem powstały kolejne elementy założenia: baszta obronno-strażnicza, mur obwodowy otaczający zabudowania oraz stodoła dziesięcinna, w której przechowywano zboże i inne plony należne mnichom z tytułu dziesięciny. Przeorat pełnił wówczas funkcję siedziby ważnej lokalnej władzy — mnisi sprawowali tu prawo wysokiej, średniej i niskiej jurysdykcji nad okoliczną ludnością, co czyniło Lavaré istotnym ośrodkiem administracyjnym i sądowniczym, a nie wyłącznie religijnym.

Co przetrwało do dziś i jakie ma znaczenie zabytkowe?

Ze średniowiecznych zabudowań zachowała się między innymi stodoła dziesięcinna, wpisana do rejestru zabytków (monument historique) pod numerem PA00097760, a pozostałe budynki zespołu figurują w dodatkowej ewidencji zabytków (ISMH). Charakterystycznym elementem jest gołębnik z tysiącem gniazd (boulins) w murach — liczba ta była w dawnej Francji wyraźnym świadectwem prestiżu i zamożności właściciela, ponieważ prawo do posiadania gołębnika o określonej wielkości wiązało się z rangą feudalną.

Co działo się z przeoratem w XX wieku?

W grudniu 1945 roku Lavaré zostało odkupione przez hodowcę zwierząt gospodarskich, który wykorzystywał teren rolniczo. W latach 80. i 90. XX wieku obiekt popadł w zaniedbanie i stał opuszczony. Odmianę losu przyniósł rok 1998, gdy przeorat nabyli prywatni właściciele, którzy od tego czasu prowadzą jego stopniową restaurację.

Co można tu robić dzisiaj?

Obecnie w Lavaré organizowane są zwiedzanie z przewodnikiem po historii miejsca, koncerty oraz przyjęcia okolicznościowe, w tym wesela — teren i zabudowania dawnego przeoratu służą dziś jako plener na wydarzenia kameralne, zachowując przy tym średniowieczny charakter założenia.

Najczęstsze pytania

Czy prieuré de Lavaré można zwiedzać? Tak, obiekt oferuje zwiedzanie historyczne, a teren wykorzystywany jest także do organizacji koncertów i przyjęć.

Czy to oficjalny zabytek? Tak, stodoła dziesięcinna jest wpisana jako monument historique, a pozostałe budynki figurują w dodatkowej ewidencji zabytków.

Kto założył przeorat? Fortyfikowany przeorat założyło w 1110 roku opactwo Marmoutier, na ziemi przekazanej wcześniej przez Gautiera Loggię.

Czym jest gołębnik w Lavaré? To zachowana budowla z około tysiącem gniazd w murach, symbol dawnego prestiżu właścicieli tego typu majątków.

Jak przeorat wyglądał w XX wieku? Po 1945 roku był użytkowany rolniczo, w latach 80.–90. popadł w ruinę, a od 1998 roku jest sukcesywnie odnawiany przez prywatnych właścicieli.