Preitenstein Castle

Hrad Preitenstein to malownicza średniowieczna ruina zamku wznosząca się na izolowanym skalnym wzgórzu nieopodal Nečtin, w powiecie Plzeň-sever w zachodnich Czechach. Choć dziś z dawnej twierdzy pozostały głównie fragmenty murów obwodowych, miejsce wciąż robi wrażenie skalą założenia i widokami na okoliczne lasy.

Kto zbudował zamek?

Preitenstein powstał po 1330 roku z inicjatywy króla Jana Luksemburskiego, który sfinansował budowę z własnej szkatuły, a następnie zastawił zamek rodowi Pluhów z Rabštejna. Warto dodać, że Jan Luksemburski wzniósł w Czechach zaledwie dwa zamki na własny koszt — obok Preitensteinu był to również Adršpach. Nazwa twierdzy pochodzi od niemieckiego słowa Breitenstein, czyli „szeroki kamień", nawiązującego do charakteru wzniesienia, na którym stanęła budowla. Zamek pełnił przede wszystkim funkcję militarną — jego rozległy plan i liczne zabudowania gospodarcze świadczą o tym, że miał pomieścić duży garnizon, a nie służyć jako reprezentacyjna siedziba.

Jak zmieniali się właściciele?

Po 1333 roku król Karol IV wykupił zamek z zastawu i wpisał go do swojego kodeksu prawnego Majestas Carolina, wśród twierdz, których nie wolno było oddawać w zastaw. Mimo to w kolejnych dekadach okresy bezpośredniej własności królewskiej przeplatały się z okresami, gdy zamek trzymali kolejni zastawnicy. Za panowania Wacława IV twierdza trafiła w zastaw do Petra Zmrzlíka ze Svojšína, a na przełomie XIV i XV wieku posiadał ją Oldřich Huler, który wymienił się z Petrem Zmrzlíkem na zamek Orlík. W 1434 roku Zbyněk z Kočova przeprowadził kosztowny remont obiektu. Przełomowy okazał się rok 1441, kiedy zamek i okoliczne Nečtiny przejął ród Gutštejnów — od tego momentu Preitenstein stał się ich główną siedzibą, co przyniosło mu okres największego znaczenia.

Dlaczego zamek popadł w ruinę?

Kres świetności Preitensteinu nastąpił w połowie XVI wieku. Ostatni właściciel, Kašpar Pluh z Rabštejna, popadł w konflikt, którego finałem był pożar zamku wymierzony jako kara wobec niego. Od tego czasu twierdza już nigdy nie została odbudowana i stopniowo zamieniła się w ruinę, jaką można oglądać dziś. Mimo upływu wieków zachowały się fragmenty murów obwodowych oraz pozostałości umocnień typu parkan od strony południowo-wschodniej, a także zewnętrzne mury pałacu i korytarz prowadzący do dawnych piwnic.

Jak dotrzeć na miejsce i co warto wiedzieć?

Ruiny leżą na wzgórzu około 1,5 km od centrum Nečtin, ponad wsią Nové Městečko, i są swobodnie dostępne dla zwiedzających przez cały rok, bez opłat wstępu. Do zamku prowadzi niebieski szlak turystyczny, który z Nečtin biegnie najpierw szeroką, łagodnie wznoszącą się drogą leśną, mijając po drodze malowniczy staw Baba leżący u podnóża wzgórza, zanim ścieżka zacznie piąć się stromiej ku samej ruinie. Ze względu na skalisty teren i strome podejście warto zaopatrzyć się w wygodne obuwie turystyczne. Zabytek jest objęty ochroną jako pomnik kultury Republiki Czeskiej.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał hrad Preitenstein? Zamek zbudowano po 1330 roku z inicjatywy króla Jana Luksemburskiego, który sfinansował go z własnych środków.

Skąd wzięła się nazwa Preitenstein? Nazwa pochodzi od niemieckiego Breitenstein, czyli „szeroki kamień" — nawiązuje do skalistego wzniesienia, na którym stoi ruina.

Kto był ostatnim właścicielem zamku? Ostatnim właścicielem był Kašpar Pluh z Rabštejna, za którego czasów w połowie XVI wieku zamek spłonął i popadł w ruinę.

Czy zamek jest dziś dostępny do zwiedzania? Tak, ruiny są swobodnie dostępne przez cały rok, bez opłat, a prowadzi do nich niebieski szlak turystyczny od strony Nečtin.