Pöttingovský palác w Pradze

Pöttingovský palác stoi przy ulicy Karlova na praskim Starym Mieście, kilka kroków od trasy prowadzącej z Placu Staromiejskiego w stronę mostu Karola. To barokowa kamienica z przejściem łączącym Karlovą z ulicą Anenská, dziś znana turystom głównie z teatru czarnego światła działającego w jej wnętrzu.

Gdzie dokładnie stoi pałac?

Budynek ma adres Karlova 8/186 i znajduje się w samym centrum Starego Miasta, w ścisłym rejonie zabytkowym chronionym jako zespół historyczny Pragi. Charakterystyczną cechą pałacu jest przejście bramowe — pozwala ono przejść z ruchliwej Karlovej na spokojniejszą Anenską, co w gęstej zabudowie Starego Miasta jest rozwiązaniem dość rzadkim.

Jak powstał ten pałac?

Na miejscu obecnego pałacu stały wcześniej dwa gotyckie domy, przebudowane później w duchu renesansu. Właściciele połączyli obie działki i zlecili budowę jednej, spójnej rezydencji — prace wykończono około 1726 roku, nadając całości późnobarokowy wygląd. Inwestorem był hrabia František Karel z Pöttingu, od którego nazwiska pałac wziął swoją nazwę. Na portalu wejściowym zachowały się herby fundatora i jego żony, Marie Josefy z Žerotína — to one pozwoliły historykom jednoznacznie ustalić, kto stał za przebudową.

Kto zaprojektował barokowy kształt budynku?

Barokowy wygląd fasady przypisuje się Janowi Blažejowi Santini-Aichelowi, jednemu z czołowych architektów działających wówczas w Czechach, znanemu z łączenia elementów baroku z formami gotyckimi. Choć nie zachowały się dokumenty potwierdzające autorstwo w stu procentach, styl portalu i kompozycja fasady wskazują właśnie na jego pracownię.

Co zmieniło się na początku XX wieku?

Kolejna istotna przebudowa miała miejsce w latach 1929–1931 pod kierunkiem architekta Františka Kavalíra. Powstało wtedy nowe skrzydło od strony ulicy Anenská (dziś adres Anenská 5/186), a wewnętrzne podwórko zabudowano, zamykając je dachem. Dzięki temu pałac zyskał dodatkową powierzchnię użytkową, zachowując przy tym historyczną elewację od strony Karlovej.

Kto jest właścicielem pałacu i co się w nim dzieje?

Od 1924 roku właścicielem budynku jest Náboženská společnost českých unitářů — Religijne Towarzystwo Czeskich Unitarian. W westybulu pałacu stoi popiersie Norberta F. Čapka, założyciela czeskiego ruchu unitariańskiego, upamiętniające jego rolę w historii wspólnoty. W pałacu mieści się dziś także wydawnictwo Unitaria oraz Muzeum Czeskiego Granatu, prezentujące ten charakterystyczny czeski kamień szlachetny.

Znaczną część budynku zajmuje teatr Ta Fantastika, znany widzom z przedstawień łączących pantomimę, taniec i efekty czarnego światła. W sali imienia Charlotte G. Masarykowej odbywają się koncerty — salę tę wynajmowała między innymi piosenkarka Lucie Bílá. W przeszłości w pałacu działała także jadłodajnia wegetariańska, a w czasie wojny budynek był miejscem spotkań ruchu oporu. Poza funkcjami kulturalnymi w pałacu znajdują się również mieszkania oraz część hotelowa.

Dlaczego warto się tu zatrzymać, zwiedzając Stare Miasto?

Pöttingovský palác nie jest głównym punktem programu większości wycieczek po Pradze, ale to dobry przykład tego, jak barokowe rezydencje szlacheckie zmieniały funkcję na przestrzeni wieków — od siedziby arystokratycznej rodziny, przez obiekt religijny i kulturalny, po scenę teatralną. Spacerując Karlovą w stronę mostu Karola, łatwo minąć fasadę bez zatrzymania, warto jednak zwrócić uwagę na herbową dekorację portalu i zajrzeć w głąb przejścia prowadzącego na Anenską.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Pöttingovský palác? Przy ulicy Karlova 8/186 na praskim Starym Mieście, między Placem Staromiejskim a mostem Karola, z przejściem prowadzącym na ulicę Anenská.

Kto zbudował pałac i kiedy? Pałac powstał z połączenia dwóch starszych, gotyckich domów na zlecenie hrabiego Františka Karela z Pöttingu; przebudowę na jedną barokową rezydencję ukończono około 1726 roku.

Kto zaprojektował barokową fasadę? Autorstwo przypisuje się architektowi Janowi Blažejowi Santini-Aichelowi.

Co się zmieniło w pałacu w XX wieku? W latach 1929–1931 architekt František Kavalír dobudował nowe skrzydło od strony ulicy Anenská i zabudował wewnętrzne podwórko.

Co dziś mieści się w pałacu? Teatr Ta Fantastika, Muzeum Czeskiego Granatu, wydawnictwo Unitaria oraz siedziba Religijnego Towarzystwa Czeskich Unitarian, a także mieszkania i część hotelowa.