Monument to Joseph Stepling in Prague

Pomnik Josefa Steplinga to niewielki, lecz wyjątkowo wdzięczny zabytek ukryty w arkadach drugiego dziedzińca praskiego Klementinum, tuż przy Placu Mariańskim w samym sercu Starego Miasta. Marmurowa rzeźba przedstawiająca uskrzydlonego amorka z lunetą astronomiczną w dłoniach upamiętnia jednego z najważniejszych czeskich uczonych epoki oświecenia — jezuickiego matematyka, fizyka i astronoma.

Jak dotrzeć?

Klementinum znajduje się kilka kroków od Mostu Karola i Placu Krzyżowników, w samym centrum turystycznej Pragi. Kompleks jest doskonale skomunikowany — najbliższe przystanki tramwajowe i stacja metra Staroměstská znajdują się w zasięgu kilkuminutowego spaceru. Pomnik Steplinga stoi w przestrzeni arkadowej drugiego dziedzińca, do którego można dotrzeć w ramach zwiedzania Klementinum, obejmującego m.in. Bibliotekę Barokową i Wieżę Astronomiczną. Warto zaplanować wizytę razem ze zwiedzaniem całego kompleksu, ponieważ pomnik sam w sobie jest niewielkim, choć znaczącym elementem większej całości.

Co zobaczysz?

Centralnym elementem pomnika jest rzeźba przedstawiająca putto — pulchnego, skrzydlatego chłopca, motyw typowy dla sztuki barokowej — trzymające teleskop, symbol obserwacji nieba i pracy naukowej. Autorem dzieła jest Ignác František Platzer, jeden z czołowych rzeźbiarzy praskiego baroku i rokoka, znany również z licznych realizacji na Hradczanach i w innych częściach miasta. Pomnik został ufundowany przez samą cesarzową Marię Teresę, co świadczy o randze, jaką nadawano osobie i dokonaniom uczczonego uczonego.

Josef Stepling (1716–1778), urodzony w Ratyzbonie, a zmarły w Pradze, był jezuickim duchownym i jednym z pionierów nowożytnej nauki na ziemiach czeskich. To właśnie on w 1751 roku założył Obserwatorium Klementyńskie, wyposażając je w najlepszy dostępny wówczas sprzęt astronomiczny, w tym instrumenty wykonane przez Jana Kleina. Stepling zainicjował także systematyczne pomiary meteorologiczne — pierwsze notowania rozpoczęły się w 1772 roku, a od 1775 roku prowadzono je już regularnie. Jego praca położyła fundamenty pod dalszy rozwój nauk ścisłych w Pradze i uczyniła Klementinum ważnym ośrodkiem badań astronomicznych w środkowej Europie.

Pomnik odsłonięto 22 lipca 1780 roku, już po śmierci Steplinga, jako trwały hołd dla jego wkładu w rozwój matematyki, fizyki doświadczalnej, astronomii i meteorologii. Umiejscowienie dzieła w arkadach dziedzińca sprawia, że łatwo je przeoczyć wśród licznych atrakcji Klementinum, jednak dla osób zainteresowanych historią nauki to miejsce o szczególnym znaczeniu — świadectwo czasów, gdy praskie środowisko akademickie należało do czołówki europejskiej myśli naukowej.

Kiedy przyjechać?

Ponieważ pomnik znajduje się w zadaszonej przestrzeni arkadowej, można go oglądać niezależnie od pory roku i warunków pogodowych. Najlepiej odwiedzić Klementinum w ramach zorganizowanego zwiedzania kompleksu, dostępnego przez większość dni w roku — warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia przed wizytą. Poranne godziny lub dni robocze poza sezonem wakacyjnym pozwalają uniknąć tłumów, które licznie odwiedzają to popularne miejsce w centrum Pragi.

Najczęstsze pytania

Kim był Josef Stepling? Josef Stepling (1716–1778) był jezuickim duchownym, matematykiem, fizykiem i astronomem, który w 1751 roku założył Obserwatorium Klementyńskie w Pradze i zapoczątkował tam systematyczne pomiary meteorologiczne.

Kto jest autorem pomnika? Marmurową rzeźbę w formie uskrzydlonego amorka z lunetą wykonał Ignác František Platzer, jeden z najwybitniejszych rzeźbiarzy praskiego baroku.

Kiedy odsłonięto pomnik i kto go ufundował? Pomnik odsłonięto 22 lipca 1780 roku. Jego fundatorką była cesarzowa Maria Teresa, co podkreśla rangę, jaką nadawano osiągnięciom Steplinga.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik? Pomnik stoi w arkadach drugiego dziedzińca kompleksu Klementinum, w pobliżu Placu Mariańskiego na praskim Starym Mieście.