Pomník porozumění

Pomník porozumění (Pomnik Porozumienia) to niewielki, ale symbolicznie ważny monument stojący na náměstí Svobody (placu Wolności) w Jeseníku, w północno-wschodnich Czechach. Jego historia w skrócie odzwierciedla losy tego pogranicznego regionu — od monumentu ku czci niemieckiego działacza gimnastycznego, przez powojenną reinterpretację, po współczesny symbol pojednania między Czechami, Niemcami i Polakami.

Gdzie stoi pomnik?

Pomnik znajduje się w niewielkim parku w południowej części placu Svobody, w samym centrum Jeseníka — miasta uzdrowiskowego leżącego u podnóża Gór Złotych (Rychlebskich), w kraju ołomunieckim, w powiecie jesenickim. To lokalizacja łatwo dostępna pieszo z każdego miejsca w centrum miasta, a sam plac stanowi naturalny punkt odniesienia dla osób zwiedzających jesenicki rynek i okoliczne kamienice.

Co upamiętnia pomnik?

Monument powstał w 1908 roku i pierwotnie poświęcony był Friedrichowi Ludwigowi Jahnowi — niemieckiemu pedagogowi i twórcy ruchu gimnastycznego Turnverein (Deutscher Turnverband), który w tamtym czasie cieszył się dużą popularnością wśród niemieckojęzycznej ludności Jeseníka i okolic, stanowiących wówczas część Sudetów. Po zakończeniu II wojny światowej, w 1945 roku, w związku z wysiedleniem ludności niemieckiej z pogranicza, pierwotne przesłanie pomnika straciło aktualność i obiekt zaczął pełnić funkcję pamiątki związanej z czeską państwowością. Przełomowym momentem była rekonstrukcja z 28 października 2006 roku — w rocznicę powstania niepodległej Czechosłowacji — kiedy to pomnik przekształcono w symbol porozumienia między Czechami, Niemcami i Polakami, zbiegający się z obchodami 125-lecia założenia Moravskoslezského sudetského horského spolku (Morawsko-śląskiego sudeckiego towarzystwa górskiego), założonego w 1881 roku.

Jak wygląda i jakie ma napisy?

Trzon pomnika stanowi jeden z największych głazów narzutowych w regionie jesenickim — pozostałość po epoce lodowcowej, kiedy lodowiec przesunął skalne bloki na te tereny. W głaz wmurowana jest piaskowcowa tablica z trójjęzycznym napisem: po czesku „POMNÍK POROZUMĚNÍ", po niemiecku „DENKMAL DER VERSTÄNDIGUNG" i po polsku „POMNÍK POROZUMIENIA", a także daty 1908, 1945 i 28 października 2006, dokumentujące kolejne etapy historii monumentu.

W jakim stanie jest pomnik dziś?

Pomnik przechodzi obecnie renowację prowadzoną przez miasto Jeseník w ramach szerszego programu opieki nad drobnymi zabytkami — łącznie ponad trzydziestoma obiektami, w tym pomnikami i historycznymi źródłami wody w mieście. Dzięki pracom konserwatorskim napis na piaskowcowej tablicy, przez lata trudno czytelny, odzyskał czytelność. W planach są dalsze prace — naprawa pęknięć w głazie oraz wzmocnienie i ujednolicenie kolorystyczne tablicy, prowadzone z poszanowaniem oryginalnej struktury i barwy monumentu.

Najczęstsze pytania

Co pierwotnie upamiętniał pomnik w Jeseníku? Od 1908 roku był poświęcony Friedrichowi Ludwigowi Jahnowi, niemieckiemu twórcy ruchu gimnastycznego Turnverein.

Kiedy pomnik stał się symbolem porozumienia? 28 października 2006 roku, w rocznicę powstania Czechosłowacji, monument przekształcono w Pomnik Porozumienia między Czechami, Niemcami i Polakami.

Z czego zbudowany jest pomnik? Z jednego z największych głazów narzutowych w regionie jesenickim, z wmurowaną piaskowcową tablicą z trójjęzycznym napisem.

Gdzie dokładnie można go znaleźć? W niewielkim parku w południowej części placu náměstí Svobody w centrum Jeseníka.