Pohřebiště Barabů

Pohřebiště Barabů to niewielkie, ale poruszające miejsce pamięci w Železné Rudě na Šumavě, poświęcone zagranicznym robotnikom, którzy zginęli podczas budowy tunelu kolejowego pod szczytem Špičák. Cichy cmentarz w lesie przypomina o cenie, jaką zapłacono za jedno z najważniejszych osiągnięć inżynierii kolejowej dawnej monarchii austro-węgierskiej.

Gdzie znajduje się cmentarz?

Pohřebiště leży tuż przy torach kolejowych między Železną Rudą a stacją Špičák, około 100 metrów za kapliczką świętego Antoniego i świętej Barbory, wzniesioną w latach 1836–1839. Do miejsca prowadzi czerwony szlak turystyczny, a teren jest dostępny dla odwiedzających przez cały rok, bez ograniczeń godzinowych. To popularny przystanek na trasie pieszej łączącej Železną Rudę ze Špičákiem, chętnie odwiedzany zarówno przez turystów pieszych, jak i rowerzystów.

Skąd wzięła się nazwa „Barabů"?

„Barabové" to potoczne określenie robotników sezonowych, którzy w XIX wieku masowo ściągali do Austro-Węgier na budowy nowych linii kolejowych. Do Šumavy przyjeżdżały ich setki — z Włoch, Dalmacji, Bośni, Chorwacji i Tyrolu — zwabione zarobkami, które jak na owe czasy uchodziły za bardzo dobre. Praca przy drążeniu tunelu wymagała jednak ogromnego poświęcenia: prowadzono ją z użyciem materiałów wybuchowych, a robotnikom stale groziły zawały ziemi i ciężkie wypadki.

Dlaczego powstał osobny cmentarz?

Tunel pod Špičákiem budowano w latach 1874–1877 jako część linii kolejowej z Plzně przez Železną Rudę do Bawarii, wykorzystywanej między innymi do transportu węgla do Niemiec. Licząca 1747 metrów budowla była w chwili ukończenia najdłuższym tunelem kolejowym w całej monarchii austro-węgierskiej. Prace pochłonęły życie kilkudziesięciu robotników. Ponieważ wielu z nich nie należało do lokalnego wyznania katolickiego, nie mogli zostać pochowani na parafialnym cmentarzu w miasteczku — dlatego dla zmarłych barabów założono osobne miejsce pochówku w lesie, niedaleko kaplicy, z której wyruszały ich kondukty żałobne.

Co dziś można zobaczyć na miejscu?

Na cmentarzu znajduje się około dwudziestu grobów, jednak nazwiska pochowanych w nich robotników nie są znane — informacje o tożsamości zmarłych zaginęły wraz z upływem czasu. Miejsce oznacza dziś prosty drewniany krzyż stojący niedaleko torów kolejowych. W 2002 roku, dzięki staraniom miejscowego stowarzyszenia działającego w Železné Rudě, bezimiennym robotnikom zapewniono godne upamiętnienie, a teren cmentarza uporządkowano. Choć nie zachowały się okazałe nagrobki ani inskrypcje, atmosfera lasu i bliskość torów, którymi wciąż kursują pociągi, robią na odwiedzających duże wrażenie.

Jaki był kontekst społeczny budowy tunelu?

Napływ setek zagranicznych robotników do niewielkiej górskiej miejscowości nie zawsze przebiegał bezkonfliktowo. Barabowie kwaterowali często u miejscowych rodzin, co bywało źródłem napięć w społeczności — zwłaszcza gdy włoscy robotnicy zyskiwali sympatię miejscowych kobiet. Mimo to ich praca na zawsze zmieniła Šumavę, otwierając regionowi bezpośrednie połączenie kolejowe z Bawarią i przyczyniając się do rozwoju turystyki oraz handlu w okolicach Železnej Rudy.

Najczęstsze pytania

Kim byli „barabové"? Tak nazywano sezonowych robotników budujących w XIX wieku linie kolejowe w Austro-Węgrzech — do Šumavy przybywali głównie z Włoch, Dalmacji, Bośni, Chorwacji i Tyrolu.

Dlaczego zmarłych robotników nie pochowano na zwykłym cmentarzu? Wielu z nich nie było katolikami, dlatego nie mogli spocząć na miejscowym cmentarzu parafialnym — dla nich założono osobne miejsce pochówku w lesie.

Ile osób jest pochowanych na Pohřebiště Barabů? Na cmentarzu znajduje się około dwudziestu grobów, choć tożsamość spoczywających w nich robotników pozostaje nieznana.

Jak dotrzeć do cmentarza? Miejsce leży przy czerwonym szlaku turystycznym między Železną Rudą a Špičákiem, około 100 metrów za kapliczką świętego Antoniego i świętej Barbory, i jest dostępne przez cały rok.

Z czym związana jest historia tego miejsca? Cmentarz powstał w związku z budową tunelu kolejowego pod Špičákiem w latach 1874–1877, podczas której zginęło kilkadziesiąt osób pracujących przy drążeniu 1747-metrowego tunelu.