Parpalló-Borrell

Parpalló-Borrell to chroniony obszar przyrodniczo-archeologiczny o powierzchni około 560 hektarów, należący do gminy Gandía w prowincji Walencja. Jego sercem jest jaskinia znana jako Cova del Parpalló — jedno z najważniejszych stanowisk górnego paleolitu w Europie, wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO ze względu na sztukę naskalną regionu śródziemnomorskiego.

Co znajdziemy w jaskini?

Cova del Parpalló była zamieszkiwana przez ludzi już około 29 tysięcy lat temu, a ślady bytności utrzymują się w warstwach aż do około 10–11 tysięcy lat temu. Archeolodzy interpretują ją jako miejsce spotkań różnych grup łowiecko-zbierackich zamieszkujących wybrzeże śródziemnomorskie — przybywały tu jesienią i zimą, by szukać schronienia przed chłodem, wymieniać się wiedzą, polować oraz zawierać związki między klanami (praktyka egzogamii).

Jaskinia zasłynęła dzięki wyjątkowemu zbiorowi sztuki przenośnej — ponad pięciu tysiącom wapiennych płytek pokrytych rytami i malowidłami z okresu górnego paleolitu. To największy tego typu zbiór na świecie, przedstawiający m.in. jelenie, konie i kozice, a także motywy abstrakcyjne i geometryczne.

Kto odkrył stanowisko?

Jaskinię zbadano w latach 1929–1931 pod kierunkiem archeologa Lluísa Pericota, na zlecenie i przy finansowaniu ówczesnej służby badań prehistorycznych Diputación de Valencia. Wcześniej, w 1928 roku, miejsce odwiedził sam Pericot, zachęcony przez francuskiego prehistoryka Henriego Breuila. Wyniki wykopalisk opublikowano w 1942 roku i do dziś stanowią punkt odniesienia dla badań nad paleolitem w basenie Morza Śródziemnego.

Gdzie zobaczyć znaleziska?

Oryginalne płytki z rytami trafiły do Muzeum Prehistorii w Walencji, gdzie prezentowana jest ich reprezentatywna część wraz z innymi materiałami z jaskini. W samej Gandíi, w Centrum Interpretacji Parpalló-Borrell, można natomiast obejrzeć wierne reprodukcje najbardziej znanych płytek oraz dowiedzieć się więcej o życiu codziennym paleolitycznych mieszkańców tych terenów.

Najczęstsze pytania

Czy jaskinię można zwiedzać samodzielnie? Ze względu na wrażliwość stanowiska archeologicznego dostęp do wnętrza jaskini jest ograniczony i zwykle odbywa się w ramach zorganizowanych wizyt lub wycieczek edukacyjnych — warto wcześniej sprawdzić aktualną ofertę lokalnych przewodników.

Dlaczego to miejsce jest tak ważne dla archeologii? Bogactwo i ciągłość warstw osadniczych, a przede wszystkim unikalna kolekcja przenośnej sztuki paleolitycznej, sprawiają, że Parpalló jest jednym z kluczowych punktów odniesienia dla badań nad kulturą łowiecko-zbieracką w Europie.

Co jeszcze można zobaczyć w okolicy? Obszar naturalny Parpalló-Borrell to nie tylko jaskinia — to również tereny o wartości krajobrazowej i przyrodniczej, które można poznawać podczas spacerów po najbliższej okolicy Gandíi.

Gdzie obejrzeć oryginalne znaleziska? Główna kolekcja płytek znajduje się w Muzeum Prehistorii w Walencji, a repliki i materiały edukacyjne — w Centrum Interpretacji w Gandíi.