Parpalló

Parpalló to jaskinia archeologiczna w Gandii, jedno z najważniejszych stanowisk górnego paleolitu w całej Europie. Znajduje się w obrębie naturalnego obszaru chronionego Parpalló-Borrell, na wzgórzach otaczających miasto od strony lądu, z dala od plażowego zgiełku wybrzeża Costa Blanca.

Co znaleziono w jaskini?

Parpalló zawdzięcza swoją sławę wyjątkowej kolekcji sztuki przenośnej: archeolodzy odkryli tu ponad 5000 wapiennych płytek z ponad 6200 zdobionymi powierzchniami. To największy tego typu zbiór prehistorycznej sztuki w basenie Morza Śródziemnego – nie ma na kontynencie miejsca, które dorównywałoby Parpalló liczbą i różnorodnością znalezisk. Na płytkach wyryto i namalowano niemal 800 wizerunków zwierząt oraz ponad 4000 znaków abstrakcyjnych. Najczęściej przedstawiane gatunki to żubry i tury, konie, jelenie oraz kozice – zwierzęta, które tysiące lat temu żyły na tych terenach i stanowiły podstawę przetrwania ówczesnych myśliwych.

Jak stara jest ta jaskinia?

Najstarsze ślady użytkowania jaskini sięgają około 29 tysięcy lat wstecz. Ludzie wracali do Parpalló przez tysiąclecia, z przerwami, aż do okresu magdaleńskiego, czyli mniej więcej 10 tysięcy lat temu. Tak długa i nieprzerwana – choć momentami zawieszana – historia zasiedlenia sprawia, że stanowisko pozwala prześledzić zmiany w sztuce i sposobie życia ludzi paleolitu na przestrzeni wielu pokoleń.

Gdzie zobaczyć znaleziska z Parpalló?

Same wykopaliska są dziś pustą jaskinią – oryginalne płytki i inne zabytki przeniesiono do Muzeum Prehistorii w Walencji (Museu de Prehistòria de València), oddalonego od Gandii o niecałą godzinę drogi. To tam warto się wybrać, by zobaczyć na własne oczy grawerowane wizerunki zwierząt sprzed tysięcy lat. Sama jaskinia i teren wokół niej mają jednak wartość samą w sobie – to miejsce o dużym znaczeniu krajobrazowym i historycznym, wpisane na listę dóbr o znaczeniu kulturowym (Bien de Interés Cultural) i uwzględnione w śródziemnomorskim dziedzictwie sztuki naskalnej UNESCO.

Jak dotrzeć do jaskini Parpalló?

Jaskinia leży w obrębie parku naturalnego Parpalló-Borrell, w górzystym terenie na obrzeżach Gandii. Prowadzi do niej wyznaczony szlak pieszy, popularny wśród miłośników trekkingu i lokalnej historii – to spacer wśród śródziemnomorskiej roślinności, z widokami na dolinę i okoliczne wzgórza. Warto zabrać wygodne obuwie, wodę i – jeśli planujecie zwiedzanie w cieplejszych miesiącach – wyruszyć wcześnie rano, zanim słońce mocniej przygrzeje kamieniste ścieżki.

Kiedy najlepiej przyjechać?

Najlepszą porą na wędrówkę do Parpalló jest wiosna lub jesień, kiedy temperatury na tych wzgórzach są łagodniejsze niż w pełni lata. Latem upały w tym rejonie Walencji bywają dokuczliwe, zwłaszcza na odsłoniętych odcinkach szlaku prowadzącego do jaskini. Zimą z kolei warunki są zazwyczaj łagodne i również sprzyjają zwiedzaniu, choć dni są krótsze.

Najczęstsze pytania

Czy można wejść do jaskini Parpalló? Teren wokół jaskini jest dostępny dla odwiedzających w ramach szlaku pieszego, jednak oryginalne znaleziska archeologiczne zostały przeniesione do muzeum – w samej jaskini nie zobaczycie już płytek ani grawerunków.

Gdzie obejrzeć zabytki z Parpalló? Kolekcja zabytków, w tym słynne grawerowane płytki, znajduje się w Muzeum Prehistorii w Walencji.

Czy Parpalló to najważniejsze stanowisko paleolityczne w regionie? To jedno z najważniejszych stanowisk sztuki paleolitycznej w całej Europie i największy tego typu zbiór w basenie Morza Śródziemnego, dlatego ma status dobra o znaczeniu kulturowym oraz jest częścią śródziemnomorskiego dziedzictwa UNESCO.

Ile lat mają znaleziska z jaskini? Najstarsze ślady mają około 29 tysięcy lat, a jaskinia była użytkowana z przerwami aż do okresu magdaleńskiego, czyli do około 10 tysięcy lat temu.