Památník předešlým starostům

Park starostów (czes. Park starostů) to niewielki, ale nietypowy pomnik w południowej części wsi Tuchoraz, w pobliżu tamtejszego grodziska, w kraju środkowoczeskim. W przeciwieństwie do większości wiejskich pomników – upamiętniających wojny, świętych czy zasłużone postacie – ten obiekt poświęcony jest wyłącznie ludziom, którzy przez ponad sto lat zarządzali gminą: kolejnym wójtom i przewodniczącym miejscowej rady narodowej.

Kiedy powstał ten pomnik?

Podstawę obecnego założenia stanowi pomnik wzniesiony w 1970 roku, a więc w okresie normalizacji w Czechosłowacji. Pierwotnie miał on wyraźnie polityczny wydźwięk – zdobiła go tablica z napisem nawiązującym do rocznicy powstania Czechosłowacji i przyjaźni z narodem radzieckim. W 2025 roku obiekt przeszedł całkowitą rewitalizację kosztem około 100 tysięcy koron czeskich. Dawną ideologiczną tablicę zastąpiono nowym rozwiązaniem, które odnosi się już nie do polityki, lecz do historii samej wsi i jej samorządu.

Jak wygląda pomnik?

Park ma układ kołowy, z centralnym głazem osadzonym na nowym granitowym cokole pośrodku. W jego czołową ścianę wprawiono dwie ciemne, polerowane granitowe tablice. Górna przedstawia herb Tuchorazy wraz z datą 1295 – rokiem najstarszej znanej pisemnej wzmianki o wsi. Dolna nosi napis poświęcony pamięci wszystkich byłych wójtów gminy Tuchoraz, którzy swoją pracą przyczynili się do jej rozwoju. Wokół centralnego głazu, w regularnym kręgu, ustawiono szereg mniejszych kamieni z nazwiskami i okresami urzędowania poszczególnych przedstawicieli wsi – od lat dwudziestych XX wieku aż po rok 1970, czyli od czasów pierwszej republiki, przez okres powojenny, po erę miejscowych rad narodowych. Do budowy użyto naturalnego kamienia, granitu, betonu oraz metalowych tabliczek.

Kogo upamiętnia pomnik?

Wśród nazwisk widniejących na kamieniach znajdują się między innymi wójtowie sprawujący urząd w dwudziestoleciu międzywojennym oraz powojenni przewodniczący miejscowej rady narodowej, którzy kierowali sprawami gminy aż do roku 1970. Pomnik nie wyróżnia żadnej z tych osób szczególnie – każdemu z przedstawicieli poświęcony jest osobny, identycznie wykonany kamień, co podkreśla ideę ciągłości władzy samorządowej niezależnie od ustroju politycznego danego okresu.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Park starostów nie ma odpowiednika w regionie Kolína. Podczas gdy większość gminnych pomników wiąże się z wydarzeniami wojennymi, tradycją religijną albo pojedynczą, wybitną postacią, tuchorazski pomnik oddaje hołd ludziom, którzy przez dziesięciolecia zajmowali się codzienną administracją, gospodarką i infrastrukturą niewielkiej wsi. Miejsce to jest wolno dostępne przez cały rok i nie podlega ochronie konserwatorskiej jako zabytek. Sama Tuchoraz to niewielka miejscowość licząca niespełna 730 mieszkańców, położona około 3 km na południowy zachód od Českiego Brodu, z historią sięgającą co najmniej 1295 roku i tradycjami rolniczo-ogrodniczymi.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Park starostów? W południowej części wsi Tuchoraz, niedaleko miejscowego grodziska, w kraju środkowoczeskim, około 3 km na południowy zachód od Českiego Brodu.

Kiedy powstał pomnik i czy był zmieniany? Pierwotny pomnik wzniesiono w 1970 roku z wyraźnie polityczną wymową epoki. W 2025 roku przeszedł pełną rewitalizację, podczas której usunięto ideologiczną tablicę na rzecz treści poświęconej historii samorządu gminy.

Kogo upamiętnia ten pomnik? Kolejnych wójtów i przewodniczących miejscowej rady narodowej Tuchorazy, sprawujących urząd od lat dwudziestych XX wieku do 1970 roku.

Z jakich materiałów wykonano pomnik? Z naturalnego kamienia, granitu, betonu oraz metalowych tabliczek – centralny głaz stoi na granitowym cokole, otoczony kręgiem mniejszych kamieni z nazwiskami.

Czy pomnik jest zabytkiem chronionym prawnie? Nie, Park starostów nie jest wpisany do rejestru zabytków, ale jest wolno dostępny dla zwiedzających przez cały rok.